Boşanma Davasında Özel Dedektifin Görevleri

Hukuka Aykırı Delil Toplarsanız Ne Olur?

Sektörde “otel kayıtlarını çıkarırız” ya da “mesajlaşmaları tespit ederiz” diyen ilanlara sık rastlanıyor. İki vaat de gerçekleştirilemez; gerçekleştirilmeye kalkışıldığında da sonuç müvekkilin aleyhine oluyor. Sebebini üç başlıkta yazalım.

Otel, banka ya da hastane kayıtları özel kişinin talebiyle alınamıyor; böyle bir kayda ulaşmak, korunan veriye izinsiz erişim anlamına geliyor. Eşin telefonundaki yazışmaları okumak, hesaplarına girmek ya da izleme uygulaması yüklemek de aynı yerde duruyor. Ceza Kanunu bu fiilleri haberleşmenin gizliliği, konuşmaların kayda alınması, özel hayatın gizliliği ve verilerin ele geçirilmesi başlıklarında dört ayrı maddeyle karşılıyor. Yalnızca özel hayatın gizliliğini ihlal için öngörülen ceza bir yıldan başlıyor ve fiil kayıtla işlenmişse ikiye katlanıyor.

İkinci sonuç usul hukukunda ortaya çıkıyor. HMK m.189/2, böyle bir bulgunun ispatta esas alınmasını kesin biçimde yasaklıyor. Hâkime bırakılmış bir takdir alanı yok; dosyaya girse bile hükme dayanak yapılamıyor.

Üçüncüsü de dosyanın bütününe yansıyor: hukuka aykırı yolla delil toplayan taraf, kusur tartısında kendi aleyhine bir veri üretmiş oluyor. Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre bir kişinin kamuya açık alanda bulunması izlenmeye rıza gösterdiği anlamına gelmiyor; sınırın nerede olduğunu etik ve yasal durumlar ve teknik takip nasıl yapılır sayfalarında ayrıntısıyla yazdık.

Yurt Dışında Yaşıyorsanız

Avrupa’da yaşayan müvekkiller için tablo baştan değişiyor, çünkü çoğu ülkede boşanma kusura dayanmıyor. Aynı bulgu bir ülkede işe yararken diğerinde hiçbir şey ifade etmeyebiliyor.

• Almanya. Boşanma (Scheidung) kusurun değil, evliliğin fiilen sona ermiş olmasının sonucu sayıldığı için aldatma kanıtının orada bir karşılığı yok; belirleyici olan bir yıllık ayrılık süresi (Trennungsjahr). Asıl etki nafakada ortaya çıkıyor: Alman Medeni Kanunu, nafaka (Unterhalt) alan tarafın yeni ilişkisi kalıcı bir hayat ortaklığına dönüşmüşse ödemenin düşürülmesine ya da tümden kesilmesine izin veriyor ve mahkemeler bunun için genellikle birkaç yıllık bir beraberlik arıyor. Bu yüzden Almanya dosyalarında gözlemin konusu sadakat değil, iki kişinin aynı evi paylaşıp paylaşmadığı oluyor.
• Hollanda. Mahkeme, birliğin kalıcı olarak bozulduğunun ileri sürülmesini yeterli görüyor (duurzame ontwrichting); kimin haklı olduğu tartışılmıyor. Toplanan bulgu ancak dosyanın Türkiye ayağı ya da çocuğa dair bir düzenleme varsa anlam kazanıyor.
• Fransa. Kusura dayalı boşanma yolu açık olduğundan belgelenmiş olgunun doğrudan karşılığı var.
• İsviçre. Hukuka aykırı elde edilmiş delil otomatik olarak dışlanmıyor; medeni usul kanunu, gerçeğin ortaya çıkarılmasındaki menfaatin ağır bastığı hâllerde dikkate alınmasına izin veriyor. Türkiye’deki mutlak dışlamanın aksine bir tartma testi işliyor, ama bu yöntemi serbest bırakmıyor.

Bir de masraf tarafı var. Almanya’da Federal Mahkeme, araştırma hakkın takibi için gerekli ve uyuşmazlığın önemiyle orantılıysa dedektif masrafının karşı taraftan istenebileceğini kabul ediyor; aynı kararda GPS ile hareket profili çıkarılmasını ölçüsüz sayıp masrafın iadesini reddetmiş durumda. Ücret kalemlerinin dökümü özel dedektif ücretleri sayfasında.

Dosyanın iki ucu iki ülkedeyse ikinci bir firmayla sözleşme yapmanız gerekmiyor; Türkiye ve Avrupa tarafında aynı ekip çalışıyor. Mal varlığının Türkiye’de olduğu dosyalarda tapu ve mal kaçırma araştırması ayrı bir başlık olarak yürüyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Dedektif raporu boşanma davasında delil sayılır mı?

Hukuka uygun yolla toplanmışsa evet, takdiri delil olarak dosyaya girer. Rapor tek başına değil, tanık beyanı ve resmî kayıtlarla birlikte değerlendiriliyor. Toplanma biçimi tartışmalıysa rapor dosyadan çıkar ve çalışma boşa gider.

Aldatma kanıtı boşanmayı kazandırır mı?

Türkiye’de boşanma kusura dayandığı için belgelenmiş bir olgu kusur dengesini etkiler; bu da tazminat ve yoksulluk nafakası taleplerine doğrudan yansır. Ama tek başına “davayı kazandıran” bir belge yok. Kusura dayanmayan sistemlerde — Almanya ve Hollanda bunlara örnek — aldatma kanıtı boşanma kararını hiç etkilemiyor.

Velayet için dedektif tutmak işe yarar mı?

Kararı asıl yönlendiren belge, aile mahkemesinin kendi uzmanlarına hazırlattığı ve velayet düzenlenmeden önce alınması zorunlu olan sosyal inceleme raporudur. Dışarıdan alınan bir rapor onun yerine geçmiyor. Buna karşılık somut bir olgunun, örneğin çocuğun akşamları fiilen hangi evde kaldığının belgelenmesi gerekiyorsa orada karşılığı oluyor.

Eşimin telefonundaki mesajları delil olarak kullanabilir miyim?

Rızası olmadan erişilen yazışmalar hukuka aykırı delil sayılır ve ispatta dikkate alınmaz. Üstelik erişimi sağlayan kişi Türk Ceza Kanunu kapsamında suç işlemiş olur. Böyle bir talebi biz de karşılamıyoruz; sebebini yukarıda yazdık.

Otel kayıtlarını çıkarabiliyor musunuz?

Hayır. Otel, banka ve hastane kayıtlarına özel kişi talebiyle erişmek mümkün değil ve bunu yapmak suç. Yapabileceğimiz şey kamuya açık alandaki gözlemi belgelemek; kimin, ne zaman, nerede olduğunu tarih ve saatle kayda geçirmek.

Şiddet görüyorum, önce ne yapmalıyım?

İlk adım 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir kararı almak. Şiddeti ispatlamak zorunda değilsiniz; kanun bunu aramıyor. Karakola, jandarmaya, cumhuriyet başsavcılığına ya da mahkemeye başvurmanız yeterli; ŞÖNİM birimleri her saat açık. Araştırma, bu adımın alternatifi değil; devreye ancak karara uyulmadığının kayda geçirilmesi gerektiğinde giriyor.

Araştırma masrafını eşimden talep edebilir miyim?

Türkiye’de yargılama giderleri kalemi içinde talep edilebiliyor, ancak son söz hâkimin ve uygulama mahkemeden mahkemeye değişiyor. Alman uygulamasında ölçü daha net. Dedektif masrafı (Detektivkosten) hakkın takibi bakımından gerekliyse ve harcanan tutar uyuşmazlığın ağırlığıyla orantılıysa iade mümkün oluyor, ölçünün dışına çıkan bir yöntem kullanıldığında ise talep tümüyle reddediliyor.

Alman Medeni Kanunu’nun evliliğin sona ermesini düzenleyen maddesi: BGB § 1565.

Dosyanızı Konuşalım

Boşanma davasında en pahalı hata, neyin ispatlanması gerektiğini bilmeden saha çalışması başlatmak. Ön görüşmede önce talebinizi konuşuyoruz: tazminat mı, nafaka mı, mal paylaşımı mı, velayet mi. Aranacak şey ona göre belirleniyor ve çoğu zaman gün sayısı da böyle azalıyor.

Avukatınız varsa doğrudan onunla da konuşabiliyoruz; rapor zaten dosyaya konulacak biçimde hazırlanıyor. Numaralarımız ve form iletişim sayfasında duruyor; bu ilk konuşma için sizden ücret de taahhüt de istemiyoruz. Sürecin tamamına dair sorular için soru-cevap sayfamız, hizmet kalemleri için hizmetler sayfası var. Çalışma düzenimizi nasıl çalışıyoruz sayfasında, belgelerimizi sertifikalarımız sayfasında bulabilirsiniz.