Evlilik Öncesi Araştırma: Neye Bakılabilir, Neye Bakılamaz?

Evlilik öncesi araştırma isteyen kişinin aklında genellikle uzun bir liste oluyor: sabıkası var mı, borcu var mı, hasta mı, daha önce evlenmiş mi. Listenin bir kısmının cevabı var, bir kısmının yok; evlilik öncesi araştırma aslında bu ayrımdan ibaret.

Sayfayı o ayrımı yapmak için yazdık. Bir evlilik öncesi araştırma talebinde hangi kaydın açık olduğunu, hangisinin hiçbir koşulda açılmadığını ve arada kalanların hangi şartla görülebildiğini tek tek anlatıyoruz.

Sürecin kendisini — nasıl başlıyor, rapor nasıl geliyor, ücret neye göre değişiyor — evlilikte özel dedektif sayfasında ayrıca yazdık. Burada konu kapsam.

Evlilik Öncesi Araştırma Nedir, Neyi Kapsıyor?

Tanımı dar tutmakta fayda var; evlilik öncesi araştırma şu demek: anlatılan tablonun doğrulanabilir olup olmadığının kontrol edilmesi. Kişilik analizi değil, geçmiş dökümü hiç değil.

Uygulamada evlilik öncesi araştırma iki ayak üzerinde yürüyor. Birincisi kayıt tarafı: ticaret sicili, tapu, nüfus, evlenme kayıtları gibi mevzuatın açtığı kadarıyla bakılabilen yerler. İkincisi saha tarafı: anlatılan gündelik düzenin dışarıdan görünen kısmı.

İkisinin dışında kalan her şey — sağlık, banka, adli sicil, cihaz içeriği — kapalı. Kapalı olmasının sebebi zorluk değil, yetki.

İnternetteki Vaatlerin Sorunu

Arama sonuçlarında karşınıza çıkan sayfaların önemli bir kısmı, yapılamayacak şeyleri hizmet diye sıralıyor. Beş tanesi neredeyse her sayfada geçiyor.

• “Sabıka kaydını çıkarırız.” Çıkaramaz. Adli sicil kaydını yalnızca kişinin kendisi ya da yetkili makam alabiliyor.
• “Parmak izinden kimlik doğrularız.” Parmak izi kayıtları kolluğun elinde ve özel bir büroya açılmıyor.
• “Sağlık ve bağımlılık geçmişini öğreniriz.” Sağlık verisi özel nitelikli veri; rızası olmadan hiçbir yoldan toplanamıyor.
• “Banka hesaplarına bakarız.” Banka kaydı yalnızca hesap sahibine ve yargı kararıyla ilgili makamlara açık.
• “Tanışma sitelerindeki hesaplarını buluruz.” Bir platformun kullanıcı kaydını dışarıya vermesi söz konusu değil; verse de o kayıt hukuka aykırı olur.

Beşinin ortak yanı şu: hiçbiri “biz beceremiyoruz” meselesi değil. Sayılan kayıtlar herkese kapalı ve kapatan şey de kanunun kendisi. Bunu bilmek, evlilik öncesi araştırma yaptıracak kişinin ilk işi. İkinci işi de şu: elindeki soruyu tek cümleye indirmek. Sorusu net olan dosya hızlı ilerliyor, net olmayan dosya uzuyor ve çoğu zaman kimseyi tatmin etmiyor.

Şunu da söyleyelim: bu vaatlere para ödeyen kişi iki kez kaybediyor. Bilgi gelmiyor; geldiyse de hukuka aykırı yoldan geldiği için hiçbir yerde kullanılamıyor. İkinci kayıp daha ağır oluyor, çünkü o malzeme sonradan ödeyen kişiye karşı kullanılabiliyor.

Sabıka Kaydı Sorulabiliyor mu?

Hayır; evlilik öncesi araştırma konusunda en çok yanlış bilinen başlık da bu. Adli sicil kaydı kişinin kendisine ait bir belge; üçüncü kişiye verilmiyor.

Alman tarafındaki düzenleme daha da kesin. BZRG §30 uyarınca on dört yaşını dolduran herkes kendi kaydı için belge (Führungszeugnis) isteyebiliyor; madde açıkça, başvuran kişinin vekil aracılığıyla temsil edilemeyeceğini söylüyor. Yani bir avukat bile sizin adınıza başvuramıyor.

İşleyen tek yol var ve basit: karşı taraftan kendi belgesini istemek. İstemek garip görünebiliyor, ama isteyip istememek de bir bilgi; verilen cevap çoğu zaman belgenin kendisinden daha çok şey anlatıyor.

Sabıka kaydı çıkardığını söyleyen bir büroya rastlarsanız, anlattığı şeyin ne olduğunu düşünün. Bütün sınır çizgisini etik ve yasal sayfasında bir arada verdik.

Tapu Kaydı Hangi Koşulda Görülebiliyor?

Tapu, evlilik öncesi araştırmada en çok sorulan kayıt oluyor. Cevabı ise “evet” ile “hayır” arasında bir yerde.

Türkiye’de TMK 1020 tapu sicilinin herkese açık olduğunu söylüyor; ancak ikinci fıkra şunu ekliyor: ilgisini inanılır kılan kişi, ilgili sayfanın gösterilmesini ya da örneğini isteyebiliyor. Açıklık koşulsuz değil yani.

Alman hukukunda GBO §12 aynı mantığı kuruyor: tapu siciline bakma hakkı, meşru menfaatini ortaya koyan kişiye tanınıyor.

Pratik karşılığı şu: nişanlı olmak tek başına bu ilgiyi kurmaya her zaman yetmiyor. Talebi değerlendiren idare oluyor ve gerekçe gösterilemezse kayıt açılmıyor.

Ticaret Sicili ve İşletme Geçmişi

Sicil, evlilik öncesi araştırmada en rahat bakılan yer; çünkü ticaret sicili zaten aleni olmak üzere kurulmuş bir kayıt. Şirket ortaklığı, yöneticilik, kuruluş tarihi, adres değişiklikleri ve tasfiye bilgisi görülebiliyor.

Ne işe yarıyor? Anlatılan iş ile kayıttaki iş örtüşmüyorsa bu tek başına konuşulmaya değer bir şey; evlilik öncesi araştırma dosyalarında en sık buradan çıkıyor. Kapanmış bir şirketin hâlâ çalışıyormuş gibi anlatılması sık rastlanan tablo.

Sınırı da söyleyelim: sicil şirketin durumunu gösteriyor, kişinin gelirini değil. Ciro, kâr ve borç bilgisi buradan çıkmıyor. Şirketin kayıtta görünmesi o şirketin kazandığı anlamına da gelmiyor; tabelası duran ama yıllardır işlem görmeyen kayıtlar sanıldığından yaygın.

Borç ve İcra Dosyası Görünüyor mu?

Kısmen. İcra dosyasını yalnızca taraflar ve vekilleri görebiliyor; dışarıdan bir kişinin “şu kişinin kaç dosyası var” diye tam liste çıkarması mümkün değil.

Görülebilen şey daha dolaylı: resmî ilan kayıtları, iflas duyuruları, tapu üzerindeki haciz ve ipotek şerhleri — kayda erişim şartı sağlanabiliyorsa.

Kredi değerlendirme kuruluşlarının raporu Almanya’da var, ama onu da yalnızca kişinin kendisi çıkarabiliyor ya da rızasıyla paylaşabiliyor. Rızasız alınan bir rapor hem geçersiz hem sorumluluk doğuruyor.

Alacak ve malvarlığı tarafını ayrıntılı olarak borçlu tespiti sayfasında anlattık.

Sağlık ve Bağımlılık: Neden Her Koşulda Kapalı?

Başlığı ayrı açıyoruz, çünkü evlilik öncesi araştırma adı altında en sık vaat edilen ve en ağır sonuç doğuran şey bu.

Sağlık verisi — teşhis, tedavi, reçete, bağımlılık geçmişi — özel nitelikli kişisel veri sayılıyor. Rıza olmadan işlenmesi hiçbir gerekçeyle mümkün değil ve istisnası da yok.

Uygulamada bu şu demek: bir destek toplantısına katılıp bilgi toplamak, bir sağlık çalışanından bilgi almaya çalışmak ya da eczane kaydına ulaşmaya çalışmak — hepsi kapalı. Böyle bir hizmeti sunan yere rastlarsanız uzak durun.

Görünen bir şey yok mu peki? Herkese açık alandaki gündelik düzen görünüyor. Ama gözlem teşhis değil ve biz teşhis koymuyoruz; koyan bir yer varsa yaptığı şey de araştırma değil.

Sosyal Medya ve Açık Kaynak Nereye Kadar?

Herkese açık bir paylaşım herkese açıktır; ona bakmak için izne gerek yok. Sınır, parolanın başladığı yerde çiziliyor.

Yani kilitli bir hesaba ulaşmak için sahte profil kurmak, arkadaşlık isteği göndermek ya da bir yakınından erişim istemek — bunların hiçbiri yapılmıyor. Elde edilen şey delil olmadığı gibi, elde eden kişiyi de sorumlu hâle getiriyor.

Bakılabilenler:

• Ticaret sicili kayıtları: şirket ortaklığı, yöneticilik, kuruluş ve tasfiye bilgileri.
• Tapu kaydı, ilgi gösterilebildiği ölçüde.
• Resmî ilan kayıtları: iflas, konkordato ve benzeri duyurular.
• Herkese açık sosyal medya paylaşımları; parola gerektirmeyen ne varsa.
• Basın arşivi ve kamuya açık kurum duyuruları.
• Herkese açık alanda görülebilen gündelik düzen.

Bakılamayanlar:

• Adli sicil kaydı ve ceza soruşturması dosyaları.
• Sağlık kaydı, reçete geçmişi, bağımlılık ya da tedavi bilgisi.
• Banka hesapları, gelir ile harcama dökümü.
• Telefon ve mesaj içeriği, e‑posta kutusu, sosyal medya hesabının kilitli tarafı.
• Ehliyet ve trafik ceza kayıtları.
• Parmak izi ve diğer biyometrik veriler.

İki listenin arasındaki mesafeyi bilmek, bir evlilik öncesi araştırma talebini gerçekçi bir soruya çevirmenin en hızlı yolu.

Sahada Neye Bakılıyor?

Kayıt tarafı bittiğinde geriye saha kalıyor; evlilik öncesi araştırmada orada yapılan şey sanılandan dar. Üç başlıkta topluyoruz:

• Anlatılan işin gerçekten yapılıp yapılmadığı: söylenen adreste bir işyeri var mı, o kişi oraya gidiyor mu.
• Anlatılan yaşam düzeninin dışarıdan görünen kısmı; nerede oturuyor, kiminle yaşıyor gibi kamuya açık alanda görülebilen şeyler.
• Anlatılan tabloyla gerçek arasında somut bir çelişki olup olmadığı.

Üçünün ortak yanı şu: hiçbiri kişinin özel alanına girmiyor. Konutun içi, kapalı mekân ve cihaz her koşulda dışarıda kalıyor.

Atlanan bir sınır daha var: aranan şey bulunduğu anda çalışma kapanıyor. Sonrasında sürdürülen gözlem ölçülülüğünü kaybediyor. Yöntemin kendisini eş takibi sayfasında ayrıntılandırdık.

Almanya Tarafında Ne Değişiyor?

Kayıtların adı ve erişim şartları değişiyor; evlilik öncesi araştırma mantığı aynı kalıyor. Ticaret sicili karşılığı Handelsregister; tapu karşılığı Grundbuch ve orada meşru menfaat (berechtigtes Interesse) aranıyor.

Adli sicil tarafında fark daha keskin: Führungszeugnis başvurusunu kişinin kendisi yapıyor ve vekâletle bile başvurulamıyor.

Oturum meselesi de var. Karşı tarafın evlenme isteğinin arkasında oturum hakkı kaygısı olduğunu düşünüyorsanız o ayrı bir başlık; Almanya’da sahte evlilik sayfasında ele aldık.

Ülke genelindeki çalışma düzenini Almanya’da özel dedektif adlı bölümde topladık.

Aday Yurt Dışındaysa Süreç Nasıl İşliyor?

Almanya’da yaşayıp Türkiye’den biriyle evlenmeyi düşünen okuyucu için tablo ikiye ayrılıyor ve iki ayağın kuralları farklı işliyor.

Kayıtlarda her ülke kendi mevzuatını uyguluyor. Oradaki bir tapu ya da sicil sorgusu için Almanya’daki erişim şartını gösteremezsiniz; tersi de geçerli. Dosya o yüzden baştan ikiye ayrılıyor ve hangi bilgiyi hangi ülkede üretebileceğimizi yazılı hâle getiriyoruz.

Belge tarafında da bir ayrıntı var: yurt dışında yapılacak evlenme işlemlerinde istenen belgelerin çoğu apostil şerhi ya da konsolosluk onayı gerektiriyor. Apostil, araştırmanın değil işlemin parçası; yine de sürenin çoğu orada geçiyor.

Saha tarafında ise mesafe gerçek bir sınır. Uzaktan yürütülen bir gözlem diye bir şey yok; çalışmanın o ülkede yetkili bir meslektaşla yürümesi gerekiyor. O tarafın işleyişini Türkiye’de özel dedektif adlı bölümde ayrıca yazdık.

Bu Araştırma Ne Zaman Yanlış Bir Fikir?

Kendi işimizin aleyhine görünen bir başlık ama söylenmesi gerekiyor. Dört durumda evlilik öncesi araştırma önermiyoruz:

• Şüphe somut bir şeye değil, genel bir huzursuzluğa dayanıyorsa. Araştırma huzursuzluğu bitirmiyor; çoğu zaman büyütüyor.
• Aileden gelen baskıyla yaptırılıyorsa. Kararı verecek kişi çift; sonucu da onların taşıması gerekiyor.
• Amaç bilgi değil, karşı tarafı ikna edecek bir koz aramaksa.
• Sonuç ne çıkarsa çıksın evlilik kararı değişmeyecekse. O hâlde harcanan para da karşılıksız kalıyor.

Dördüncüsü listede en çok gözden kaçan madde. Araştırmanın değeri, çıkan sonucun bir karara bağlanabilmesinde. Karar zaten verilmişse yapılan şey araştırma değil, kendini haklı çıkarma çabası.

Konuyu ilk görüşmede açıyoruz ve gerekirse dosyayı hiç başlatmıyoruz. İş kaybetmek pahasına söylüyoruz, çünkü sonucu baştan belli olan bir çalışmanın kimseye faydası yok. Gelen kişiye de şunu soruyoruz: çıkan sonuç beklediğinizin tersi olursa ne yapacaksınız? Cevap veremiyorsa, o dosyanın açılması kimseye iyi gelmiyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilik öncesi araştırma nedir?

Evlilik öncesi araştırma, evlenmeyi düşünen tarafın anlattığı tablonun doğrulanabilir olup olmadığının kontrol edilmesi demek. Kişilik analizi ya da geçmiş dökümü değil; açık kayıtlardan ve kamuya açık alandan doğrulanabilenle sınırlı bir çalışma.

Sabıka kaydına bakabiliyor musunuz?

Hayır; evlilik öncesi araştırma kapsamında bu kayıt kapalı. Belgeyi ancak kişinin kendisi ya da yetkili makam alabiliyor ve Almanya’daki düzenleme bir adım daha ileri gidip vekille başvurmayı da kapatıyor. Bunu yapabildiğini iddia eden bir yer çıkarsa, ya iddia gerçek değildir ya da kaydı hukuka aykırı yoldan alıyordur.

Tapu kaydına bakılabiliyor mu?

Bakılabiliyor, ama herkese değil. Türkiye’de ilgisini inanılır kılan kişi talep edebiliyor; Almanya’da meşru menfaatini ortaya koyan kişi. Nişanlı olmak tek başına bu ilgiyi kurmaya her zaman yetmiyor; talebi değerlendiren idare oluyor.

Bağımlılık ya da psikolojik durum araştırılabilir mi?

Araştırılamaz. Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veri ve rıza olmadan toplanması hiçbir gerekçeyle mümkün değil. İnternette bunu hizmet olarak sunan sayfalar var; anlattıkları şey suç.

Bekâr olup olmadığını öğrenebilir miyim?

Cevabı en net sorulardan biri bu. Medeni durum kayıtlı bir bilgi ve nikâh aşamasında zaten belgeyle önünüze geliyor. Nikâh öncesinde öğrenmek istiyorsanız yol, kişinin kendi belgesini göstermesi. Bunu istemek bir evlilik öncesi araştırma talebinden çok daha basit ve karşı tarafın vereceği cevap da kendi başına bir bilgi oluyor.

Yurt dışında yaşayan biri araştırılabilir mi?

Kayıtlar bakımından evet; bir evlilik öncesi araştırma o ülkenin mevzuatı ne veriyorsa onunla sınırlı kalıyor. Saha tarafında ise o ülkede çalışma yetkisi olan bir meslektaşla yürümek gerekiyor; uzaktan yapılabilecek bir iş değil.

Araştırma yaptırdığımı karşı taraf öğrenir mi?

Çalışma sessiz yürüyor; buna rağmen kesin bir söz vermiyoruz. Kayıt sorguları geriye iz bırakmıyor; saha tarafında ise fark edilme ihtimali her zaman duruyor. İhtimali baştan söylüyoruz, çünkü bazı müvekkiller öğrenilme riski varsa çalışmayı hiç başlatmamayı tercih ediyor.

Ne kadar sürüyor?

Yalnızca kayıt araştırması isteniyorsa günlerle ölçülüyor ve süreyi kurumların cevap hızı belirliyor. Sahaya çıkılınca süre, aranan şeyin sıklığına bağlı hâle geliyor.

Sonuçta ne teslim ediliyor?

Bir evlilik öncesi araştırma raporunda şunlar bulunuyor: hangi kaydın nereden sorulduğu, ne çıktığı ve neyin çıkmadığı. Yorum ve kişilik değerlendirmesi rapora girmiyor; çıkan bilgiyle ne yapılacağına siz karar veriyorsunuz.

Bu bilgiyi evlilik sözleşmesinde kullanabilir miyim?

Çıkan malvarlığı kaydı, mal rejimi sözleşmesi hazırlanırken avukatınızın işine yarayabiliyor. Sözleşmeyi hazırlayan taraf biz değiliz; bizim verdiğimiz şey yalnızca doğrulanmış kayıt bilgisi.

Sayfada yer bulamayan başlıklar da var; sıkça sorulan sorular bölümüne göz atabilirsiniz.

Kararı Kim Veriyor?

Yaptığımız evlilik öncesi araştırma bir karar üretmiyor; karar için kullanılabilecek doğrulanmış bilgi üretiyor. Aradaki fark, bu işin tamamını özetliyor.

Rapor elinize geçtiğinde ortada iki liste oluyor: doğrulananlar ve doğrulanamayanlar. İkincisi çoğu zaman birincisi kadar önemli, çünkü anlatılan bir şeyin karşılığının hiç çıkmaması da bir bilgi.

Tanışma konuşmasından ücret almıyoruz ve konuşulanlar aramızda kalıyor. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında; çalışma alanlarımızın listesi hizmetler sayfasında duruyor.

Yukarıdaki metin genel bilgi vermek üzere hazırlandı; bir avukatın görüşünün yerine geçmez. Somut durumunuz için hukukçuya başvurun.