Japonya’da Özel Dedektif: Bildirim Rejimi ve Kapalı Kayıtlar

Hangi Kayıt Açık, Hangisi Kapalı?

Japonya’nın kayıt düzeni Almanya’dan da Türkiye’den de farklı kurulmuş. Ticaret sicili örneğini harcını ödeyen herkes alabiliyor; buna karşılık adli sicil kaydı tamamen kapalı. Tabloyu, Japonya’da özel dedektif görüşmelerimizde de masaya koyuyoruz.

Tablodaki “koşullu” satırlar okurun en sık yanıldığı bölge. Koşullu, “biraz uğraşırsak oluyor” demek değil; belirli bir dayanağı yazılı olarak göstermek demek. Dayanak yoksa kapı açılmıyor; zorlandığında Japonya’da özel dedektif çalışması suça dönüşüyor.

Aile Kütüğü (戸籍) Kimin Eliyle Açılıyor?

Soybağı, evlilik, boşanma, evlatlık ilişkisi ve ölüm Japonya’da tek bir kütükte toplanıyor. Mirasın kime gideceği de, evliliğin gerçekten sona erip ermediği de buradan okunuyor.

Ancak kütüğü isteyebilecek kişiler sayılı. Kişinin kendisi ve yakınları dışında, görev gereği talep yetkisi avukat, adliye kâtibi, tapu ölçüm uzmanı, mali müşavir, sosyal güvenlik danışmanı, patent vekili, denizcilik vekili ve idari kâtip olmak üzere sekiz meslek grubuna tanınmış durumda.

Listede özel araştırmacı geçmiyor. Dolayısıyla Japonya’da özel dedektif bürosunun kütüğü kendi eliyle çıkarması mümkün değil; çıkardığını söyleyen bir yapı varsa ya vekâletle çalışan bir meslek mensubu üzerinden gidiyordur ya da anlatılmayan bir yol kullanıyordur. İkincisi dosyayı baştan sakatlıyor.

Bizim yaptığımız iş şu: talebi hangi meslek mensubunun hangi gerekçeyle yapabileceğini çıkarıyoruz, gerekçeyi belgelendiriyoruz ve kütükten gelen bilgiyi Japonya’da özel dedektif sahasında toplanan bulguyla aynı raporda birleştiriyoruz.

Adres Tespiti Hangi Kayıttan Çıkıyor?

Adres tespiti istendiğinde Japonya’da özel dedektif dosyasında iki ayrı kayıt konuşuluyor. Biri ikametgâh kaydı, diğeri kütüğe bağlı adres geçmişi. Birincisi kişinin bugün nerede kayıtlı olduğunu, ikincisi taşınma zincirini gösteriyor.

Üçüncü kişinin ikametgâh kaydı istemesi belirli hâllerde mümkün, ama serbest değil. Talebi yapan kişi ya bir hakkını kullanmak ya bir borcunu yerine getirmek ya da kaydı kullanmak için makul bir sebep göstermek zorunda. Sözleşme örneği, icra takibi ya da mahkeme başvurusu gibi bir belge isteniyor.

Burada en sık düşülen hata, sebebi sonradan uydurmak. Belediye memuru belgeyi okuyor ve dayanağı zayıf gördüğünde talebi reddediyor. Reddedilen bir talebin ardından ikinci deneme daha da zor ilerliyor.

Boşanma dosyalarında adresin ayrı bir önemi var. Aile mahkemesindeki uzlaştırma çağrısının karşı tarafa ulaşması gerekiyor; tebligat yapılabilecek bir adres yoksa süreç baştan tıkanıyor. Muhatabın adresinin bilinmiyor olması, izlenecek yolu baştan değiştiriyor.

Sabıka Kaydı Neden Hiçbir Koşulda Açılmıyor?

“İsteyen herkes sabıka kaydı kontrolü yaptırabilir” cümlesi Türkçe kaynaklarda sık geçiyor. Oysa Japon mevzuatı bunun tersini söylüyor; sebebi de tek bir kurala dayanmıyor.

Mahkûmiyet bilgisi, Japonya’da belediyelerin tuttuğu ayrı bir kütükte duruyor. Kütüğe erişim; seçim ehliyeti incelemesi, kolluk ve savcılık soruşturması, meslek ruhsatı verilirken yapılan engel hâli taraması ve kamu görevine alım gibi sayılı hâllerle sınırlı. Özel kişi ya da şirket bu kapıyı çalamıyor.

İkinci bir katman daha var. Kişisel verilerin korunması mevzuatı ırk, inanç, sosyal köken, hastalık geçmişi, mahkûmiyet geçmişi ve suç mağduru olma bilgisini özen gerektiren kişisel veri sayıyor; bunların toplanması kural olarak ilgilinin rızasına bağlı. Üstüne özel araştırma kanununun dokuzuncu maddesi geliyor ve sonucun ayrımcı muamelede kullanılmasını yasaklıyor.

Bu üç kural bir araya gelince ortaya tek bir sonuç çıkıyor: işe alım ya da kiracı seçimi için geçmiş taraması isteyen dosyaları Japonya’da özel dedektif sıfatıyla almıyoruz. Alan bir büro varsa neyi sattığını açıklamak zorunda.

Eş Takibi Japonya’da Neye Yarıyor?

Japon hukuku sadakat ihlalini hem boşanma sebebi hem de tazminat sebebi sayıyor. Medeni kanun, eşin sadakatsiz davranışını mahkeme yoluyla boşanmanın sayılı sebeplerinden biri olarak yazıyor; haksız fiil hükmü ise zarara uğrayan eşe tazminat yolunu açıyor.

Uygulamada boşanmaların büyük bölümü mahkemeye hiç gitmiyor, karşılıklı beyanla nüfusa bildiriliyor. Anlaşma olmayınca sıra aile mahkemesindeki uzlaştırma aşamasına geliyor; dava bundan sonra konuşuluyor.

Eş takibi işte tam burada devreye giriyor. Uzlaştırma masasında ya da tazminat görüşmesinde elinizde tarih saat sırası belli, kim ne zaman nereye girdi çıktı sorusuna cevap veren bir döküm varsa konuşma başka yerden başlıyor. Sahada tutulan Japonya’da özel dedektif raporunun asıl işlevi de bu: tartışmayı iddia düzeyinden belge düzeyine taşımak.

Sınırı yineleyelim. Gözlem herkese açık alanda kalıyor, konut içine dönük hiçbir kayıt alınmıyor ve cihaz yerleştirilmiyor. Eş takibi sayfamızda yöntemi ayrıntısıyla anlattık.

Konum Vericisi ve Takip Etiketi: Sınır Nerede?

“Elektronik izleme sistemleri ve insansız hava araçları” ifadesi, Japonya’da özel dedektif tanıtımlarında sık geçiyor. Anlattığı şeyin bir kısmı bugün doğrudan düzenleme altında; o yüzden biz bu başlığı hizmet listemize koymuyoruz.

Japon takip mevzuatı, rızası olmayan kişinin bulunduğu yeri cihazla öğrenmeyi ve cihazı kişinin eşyasına ya da aracına yerleştirmeyi yasak fiiller arasına aldı. Önce uydu konumlu cihazlar kapsama alındı, sonra kayıp önleme etiketleri eklendi.

Kendi aracınıza kendi rızanızla cihaz koymanız ayrı bir konu. Ama aracın ruhsatının sizin üstünüzde olması, o aracı kullanan kişinin konumunu izleme hakkı vermiyor. İkisi aynı soru değil ve mahkeme ikincisine bakıyor.

Aynı mantığı Almanya tarafı için teknik takip sayfasında ayrıntılandırdık.

Mirasçı Araştırması (相続人調査) Kimin İşi?

Mirasa kimin katılacağı Japonya’da aile kütüğü üzerinden belirleniyor. İşin adı 相続人調査; kapsamı bir adres bulmaktan çok daha geniş. Merhumun hangi kola bağlı olduğu, kayıtlarda kopuk bir halka bulunup bulunmadığı ve yurt dışında yaşayan bir mirasçı çıkıp çıkmayacağı, Japonya’da özel dedektif dosyasında aynı anda sorulan sorular.

Doğum, evlilik, boşanma, evlat edinme ve ölüm bilgileri farklı tarihli kütük kayıtlarıyla birlikte okunuyor. Önceki evlilikten olma çocuklar, uzun süredir görüşülmeyen yakınlar ve ülke dışına taşınmış aile bireyleri en sık atlanan üç grup.

Kütük talebini meslek mensubu yapıyor; biz zinciri kuruyoruz, eksik halkayı işaretliyoruz ve her mirasçı için bağlantıyı, dayandığımız kaydı ve hâlâ eksik kalan bilgiyi tek tek raporluyoruz. Mirasçı araştırması bu haliyle bir liste değil, bir gerekçelendirme işi.

Türkiye ve Almanya ayağı bizde kalıyor. Almanya’da miras ve veraset sayfamızda Alman tarafındaki karşılığını, kayıp kişi bulma sayfamızda ise yurt dışındaki bir aile bireyine nasıl ulaştığımızı anlattık.

Kayıp Kişi Dosyasında İlk Kapı Hangisi?

Haber alınamayan bir yakın söz konusuysa ilk adres biz değiliz. Karakola yapılan kayıp başvurusu, arama yetkisini ve kurumlar arası bilgi akışını başlatıyor; hiçbir özel araştırma bürosunun elinde böyle bir düğme bulunmuyor.

Başvuru yapıldıktan sonra Japonya’da özel dedektif çalışmasının açtığı alan başlıyor. Son bilinen çevrenin taranması, açık kaynakta iz araması, iş ve okul bağlantılarının çıkarılması, Türkiye tarafındaki kayıtların dökümü ve yurt dışına çıkış ihtimalinin değerlendirilmesi bu alanın içinde.

Borcunu ödemeden ortadan kaybolan kişiler ayrı bir başlık. Orada da hedef kişiyi bulup üzerine gitmek değil; alacaklının hukuki yola başvurabilmesi için gereken adres ve kimlik bilgisini dayanağıyla birlikte çıkarmak.

Şirket Dosyalarında Ne Yapıyoruz?

Kurumsal iş çoğu yerde “küresel veritabanı erişimi” diye anlatılıyor. Öyle bir erişim yok; olan şey, Japonya’da özel dedektif çalışmasında açık sicillerin doğru okunması ve sahadaki teyit. Dört başlıkta topluyoruz.

• Karşı taraf teyidi. Sözleşme masasına oturmadan önce üç şey bakılıyor: tüzel kişilik sicilde yaşıyor mu, temsil yetkisi kimin elinde, gösterilen binada gerçek bir faaliyet var mı.
• Dinleme düzeneği taraması. Görüşme salonu, yönetici odası, araç. Amaç düzeneği bulmak; kurmak değil.
• İç kayıp incelemesi. Sayım farkının irsaliye ve vardiya kaydıyla birlikte okunduğu masa başı çalışma.
• Marka ve taklit ürün tespiti. Açık satış kanalında numune alımı ve belgeleme; sonrasını avukat yürütüyor.

Yapmadığımız şey de net: rakipten bilgi sızdırtmak, çalışanın özel hayatını izlemek, kredi ve banka bilgisi çıkarmak. Ticari sırrın korunmasıyla ticari casusluk arasındaki fark, kimin hangi bilgiyi kendi rızasıyla verdiği sorusunda duruyor.

Dijital varlık dosyaları için ayrı bir sayfamız var; zincir üzerindeki hareketin nasıl okunduğunu kripto dolandırıcılığı sayfasında yazdık.

Hangi Durumda Hangi Kapı Çalınıyor?

Gelen taleplerin azımsanmayacak kısmı aslında başka bir kuruma ait. Doğru kapıyı göstermek de Japonya’da özel dedektif işinin parçası; yanlış kapıda geçen her hafta sonradan telafi edilmiyor.

Tablodaki satırlardan biri size uyuyorsa bizi aramadan önce oraya başvurun. Sonrasında hâlâ bir boşluk kalıyorsa konuşalım; çoğu dosyada bizim işimiz o boşluğu doldurmak.

Japonya’da Özel Dedektif Ücretleri Nasıl Çıkıyor?

Rakamları bu sayfada yazmıyoruz, çünkü Japonya dosyalarında bedeli çıkaran şey hizmetin başlığı değil dosyanın biçimi. Güncel aralık için özel dedektif ücretleri sayfamıza bakabilirsiniz.

• Şehir ve mesafe. Tokyo içindeki bir gözlemle uzak bir ildeki gözlem aynı maliyeti taşımıyor; ulaşım ve konaklama ayrı satır.
• Kaç kişiyle çalışıldığı. Kalabalık istasyon çevresinde tek kişiyle sağlıklı gözlem yapılamıyor; ekip büyüdükçe bedel büyüyor.
• Gözlemin sıklığı. Haftada bir tekrar eden bir düzen için üç gün yetmiyor. Süreyi kısaltmak bedeli düşürüyor ama sonucu da zayıflatıyor.
• Kayıt talebi. Sicil ve tapu örneği harca tabi; kütük talebi meslek mensubu üzerinden yürüdüğü için ayrıca ücretlendiriliyor.
• Çeviri ve ikinci sürüm. Rapor Türkçe teslim ediliyor; Japon avukata gidecek bir sürüm isteniyorsa o ayrı bir kalem.

Bedeli baştan yazılı veriyoruz ve kapsam değişmedikçe değiştirmiyoruz. Kapsam değişecekse önce sizi arıyoruz.

Dosya Hangi Adımlardan Geçiyor?

Dosya beş adımdan geçiyor; Japonya’da özel dedektif çalışmasının tamamı yazılı ilerliyor. Sözleşme kurulmadan önce müvekkile önemli hususların yazılı açıklanması, Japon kanununun ayrıca aradığı bir şart; aynı usulü Türkiye ve Almanya dosyalarımızda da uyguluyoruz.

• Ön değerlendirme. Elinizdeki bilgiyle başlıyoruz ve tek soruya cevap arıyoruz: talep Japon bildirim rejiminin içinde mi kalıyor? Bu aşamada bedel istenmiyor.
• Yapılabilirlik yazısı. Cevap yazıya geçiyor: taranacak kayıtlar, kapsanan iller, tahmini gün ve bedel bandı tek sayfada duruyor. Olumsuz sonuç da aynı yazıyla bildiriliyor.
• Sözleşme ve açıklama. Sözleşmeden önce müvekkile yazılı açıklama yapılması kanunun aradığı bir şart. Kapsam, yöntem ve kaydın saklama süresi ayrı satırlarda görünüyor.
• Saha ve ara bildirim. Bildirimi bulunan yerel ekip çalışmaya başlıyor. Uzayan işlerde ara bilgilendirme yapılıyor; kapsamın dışına taşan bir gelişmede ilerleme kararı size bırakılıyor.
• Birleşik teslim. İki ülkeden gelen bulgular aynı dosyada birleşiyor ve Türkçe teslim ediliyor. Japon avukata ya da adliye kâtibine gidecekse Japonca sürümü ekleniyor.

Çalışma biçimimizin genel çerçevesini nasıl çalışıyoruz sayfasında bulabilirsiniz.

Hangi Şehirlerde Dosya Alıyoruz?

Ofislerimiz Berlin, Antalya ve Muğla’da. Tokyo ya da Osaka’da kendi şubemiz bulunmuyor; Japonya’da özel dedektif çalışması kayıtlı yerel meslektaşlarla yürütülüyor. Bunu açıkça yazmayı tercih ediyoruz, çünkü olmayan bir şubeyi vadetmek ilk yanlış adım oluyor.

Dosya aldığımız yerler: Tokyo, Yokohama, Osaka, Nagoya, Sapporo, Fukuoka, Kobe, Kawasaki, Kyoto, Saitama, Hiroshima, Sendai, Chiba ve Kitakyushu. Listede olmayan bir il için de sorabilirsiniz; uzak illerde çalışma günü ve ulaşım kalemi değiştiği için önce yapılabilirlik yazısı çıkarıyoruz.

Diğer ülkelerdeki çalışmamızı hizmetler sayfasından görebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Japonya’da özel dedektif ile çalışmak suç oluşturur mu?

Hayır. Meslek 2006 tarihli bir kanunla tanımlanmış durumda ve büroların kaydı zorunlu. Asıl soru işin kendisi değil, karşınızdaki büronun bildirim belgesini gösterip gösteremediği.

Bildirimi olmayan bir büroyla çalışırsam ne olur?

İki riski birden alırsınız. Bildirimi bulunmayan bir yapıyla Japonya’da özel dedektif çalışması yürütmek, büro açısından yaptırım doğurabiliyor; elde edilen malzeme ise hukuka aykırı yoldan geldiği gerekçesiyle dosyanızda işe yaramayabiliyor. Belge numarasını sözleşmeden önce isteyin.

Eşimin adresini benim için bulabilir misiniz?

Adres tespiti kayıt üzerinden yürüyor ve kaydın açılması haklı sebebe bağlı. Boşanma başvurusu, nafaka alacağı ya da tebligat gibi somut bir dayanak varsa yol açık; merak tek başına dayanak sayılmıyor.

Sabıka kaydına bakabiliyor musunuz?

Hayır. Suçlu kütüğü belediyede tutuluyor ve yalnızca kanunla yetkilendirilmiş makamlara açılıyor. Bunu vadeden büro ya bilmiyordur ya da doğruyu söylemiyordur.

Aile kütüğünü siz çıkarabiliyor musunuz?

Çıkaramıyoruz. Kütük talebi avukat, adliye kâtibi, idari kâtip gibi sekiz meslek grubuna tanınmış bir yetki; özel araştırmacılar bu listede yok. Dosyayı meslek mensubuyla birlikte kuruyoruz.

Aracına takip cihazı koyabilir misiniz?

Koyamayız. Rızası olmayan kişinin aracına ya da eşyasına konum vericisi veya kayıp önleme etiketi yerleştirmek, takip mevzuatının kapsamına girmiş durumda. Talep gelirse reddediyoruz.

Rapor Japon mahkemesinde kullanılabiliyor mu?

Kullanılabiliyor, ama tek başına sonuç doğurmuyor. Değerlendirmeyi hâkim yapıyor ve hukuka aykırı yoldan elde edilmiş malzeme lehinize değil aleyhinize işleyebiliyor. Yöntem, burada sonuçtan daha önemli.

Türkiye’den yürütülen bir dosyaya bakabiliyor musunuz?

Bakıyoruz. Müvekkillerimizin büyük bölümü Türkiye ya da Almanya’da, dosyanın konusu Japonya’da. Görüşme Türkçe yürüyor, saha işini bildirimli yerel ekip yapıyor, rapor tek dosyada toplanıyor.

Ne kadar sürer?

Kayıt taraması günlerle, Japonya’da özel dedektif saha çalışması ise gözlenecek düzenin sıklığıyla ölçülüyor. Haftada bir tekrar eden bir durum için üç gün yetmiyor. Süreyi baştan konuşuyoruz.

Sonuç çıkmazsa ne oluyor?

Çıkmadığını yazıyoruz. Bulgusuz kapanan dosya da bir cevap ve bazen en değerlisi. Peşinen sonuç taahhüt eden bir yapıyla Japonya’da özel dedektif çalışması yürütmeyin; o taahhüdün arkası yok.

Dosyayı Konuşarak Başlıyoruz