Fransa’da Miras: Mirasçı Araştırmacısı ve Türkiye’de Takılan Dosya
Fransa’da bir vefat olur. Aile notere gider, dosya açılır. İlk haftalarda her şey yolunda görünür. Sonra dosyada bir satır belirir: merhumun Türkiye’de bir dairesi vardır, ya da mirasçılardan biri Ankara’da yaşamaktadır, ya da nüfus kaydında Fransız makamlarının okuyamadığı bir boşluk çıkar. O satırdan sonra dosya durur.
Bu bekleme çoğu zaman aylarla, bazen yıllarla ölçülür. Ve bekleyen tarafın çoğu, sürecin neden durduğunu kimseden net bir cevap olarak duymaz.
Son dönemde Fransa’da bu boşluğu dolduran bir meslek görünür hale geldi. Eylül 2026’da Google Ads Anahtar Kelime Planlayıcı üzerinden Fransa verisine baktığımızda, “généalogiste successoral” aramalarının bir önceki yıla göre yüzde 303, “recherche d’héritiers” aramalarının yüzde 85 arttığını gördük. Aynı dönemde listedeki diğer miras terimleri ya yatay seyretti ya geriledi; yükseliş yalnızca mirasçı bulmayla ilgili iki kelimede. Fransa’da yaşayan Türk aileler de bu meslekle çoğu kez ilk kez, postadan çıkan ve altında imza istenen bir mektupla tanışıyor.
Bu yazı iki şeyi anlatıyor: o mektup nedir, imzalamadan önce neye bakılır; ve dosya Türkiye ayağında neden takılır, nasıl açılır.
Fransa’da miras dosyası nasıl ilerler
Fransa’da miras süreci noterin (notaire) elinde yürür. Türkiye’deki gibi doğrudan mahkemeye giden bir yol yoktur; noter dosyayı açar, mirasçıları belirler, mal varlığını listeler, vergiyi hesaplar ve paylaşımı yapar.
Acte de notoriété
Noterin düzenlediği acte de notoriété, kimin mirasçı olduğunu gösteren belgedir. Türkiye’deki veraset ilamının, yani mirasçılık belgesinin işlevsel karşılığıdır. Banka hesabına ulaşmak, taşınmazı devretmek, sigorta parasını almak için bu belge istenir.
Noter bu belgeyi düzenlerken nüfus kayıtlarına, aile kütüğüne ve kendisine sunulan evraka bakar. Kayıtlar eksiksizse işlem birkaç haftada biter. Eksik varsa, ya da mirasçılardan birine ulaşılamıyorsa, noter dosyayı ilerletemez.
Option successorale: dört ay, iki ay, on yıl
Fransız hukukunda mirasçının üç seçeneği vardır: mirası kayıtsız şartsız kabul etmek (acceptation pure et simple), net aktif tutarıyla sınırlı kabul etmek (acceptation à concurrence de l’actif net), ya da reddetmek (renonciation).
Süreler şöyle işler. Vefattan itibaren dört ay boyunca kimse sizi karar vermeye zorlayamaz. Bu sürenin sonunda alacaklılar, diğer mirasçılar ya da devlet sizi seçim yapmaya zorlayabilir; bu durumda iki aylık ek süreniz olur ve mahkemeden uzatma isteyebilirsiniz. Bu süreler dolar ve hâlâ karar vermemişseniz miras kabul edilmiş sayılır.
Kimse sizi zorlamazsa karar için on yılınız vardır. On yılın sonunda sessizlik reddetme sayılır.
Buradaki tehlike şudur: kayıtsız şartsız kabul geri alınamaz. Merhumun Türkiye’de bilmediğiniz bir borcu varsa, kabul ettikten sonra o borç sizindir.
Déclaration de succession: altı ay, yurt dışında ölümde on iki ay
Vergi beyanı ayrı bir takvimde yürür. Vefat Fransa’da gerçekleştiyse beyan altı ay içinde, yurt dışında gerçekleştiyse on iki ay içinde verilir.
Türkiye’de vefat eden bir yakın için on iki aylık süre rahat görünür. Görünür, ama değildir. O bir yılın içine Türkiye’deki tapu kaydının çıkarılması, banka hesaplarının tespiti, belgelerin apostillenmesi ve Fransızcaya yeminli tercümesi sığmak zorundadır. Aileler genellikle dokuzuncu ayda harekete geçer ve süre yetmez.
İki ülkenin süreleri yan yana
Dosyayı yöneten aileler için asıl karışıklık burada başlıyor. Aynı ölüm, iki ayrı takvimi aynı anda çalıştırıyor.
| Konu | Fransa | Türkiye |
|---|---|---|
| Mirasçıyı gösteren belge | Acte de notoriété (noter) | Mirasçılık belgesi / veraset ilamı (noter veya sulh hukuk mahkemesi, TMK 598) |
| Mirası reddetme süresi | Zorlanmadıkça 10 yıl; zorlanırsa 4 ay + 2 ay | 3 ay |
| Karar verilmezse sonuç | Zorlama varsa kabul, yoksa 10 yıl sonunda ret | Süre geçerse kabul |
| Vergi beyanı süresi | Ölüm Fransa’daysa 6 ay, yurt dışındaysa 12 ay | Duruma göre 4, 6 veya 8 ay (VİVK m.9, aşağıda) |
| Mal varlığını kim listeler | Noter, aileden gelen bilgiyle | Mirasçılar |
Tablodaki en tehlikeli satır ikincisi. Fransa’daki geniş süreye güvenip bekleyen bir mirasçı, Türkiye’deki üç aylık ret hakkını farkında olmadan kaybedebiliyor.
Türkiye’deki veraset ve intikal vergisi beyanı ise tek bir süreye bağlı değil. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 9. maddesi beş ayrı durum sayıyor ve süre ölüm tarihini izleyen günden işlemeye başlıyor:
- Ölüm Türkiye’de, mirasçı Türkiye’de: 4 ay
- Ölüm Türkiye’de, mirasçı yurt dışında: 6 ay
- Ölüm yurt dışında, mirasçı Türkiye’de: 6 ay
- Ölüm yurt dışında, mirasçı aynı ülkede: 4 ay
- Ölüm yurt dışında, mirasçı başka bir ülkede: 8 ay
Fransa’da yaşayan ve yakınını Fransa’da kaybeden bir mirasçı dördüncü satırdadır: dört ay. Türkiye’deki kardeşi ise üçüncü satırdadır: altı ay. Aynı ailenin iki ferdi, aynı ölüm için farklı takvimlerle yükümlü olur.
Généalogiste successoral: mirasçı araştırmacısı
Noter bir mirasçıya ulaşamadığında dosyayı généalogiste successoral denen mirasçı araştırmacısına havale edebilir. Bu kişi soy kütüğünü çıkarır, kayıp mirasçıyı bulur ve ona ulaşır.
Fransa’da köklü ve yasal bir meslektir. Sorun mesleğin kendisinde değil, ücretlendirme biçiminde ve o biçimin yeterince anlaşılmamasında.
Contrat de révélation
Sizi bulan araştırmacı, kim olduğunuzu ve neye hak kazandığınızı söylemeden önce bir sözleşme imzalatır: contrat de révélation. Sözleşmenin mantığı şudur — size bilmediğiniz bir şeyi açıklıyorum, karşılığında payınızdan pay alıyorum.
Mektup genellikle “önemli bir konuda size ulaşmamız gerekiyor, lütfen ekteki belgeyi imzalayıp gönderin” tonundadır. Miktar yazmaz, hangi miras olduğu yazmaz. İnsan merak eder ve imzalar.
İstenen oran ne kadar
Uygulamada ücret, net miras payının yüzdesi olarak belirlenir. Yaygın aralık yüzde 15 ile yüzde 40 arasındadır. Bazı tarifelerde vergi dahil yüzde 48’e çıkan oranlar ve ayrıca dosya masrafı görülür.
Yüz bin euroluk bir payda bu, otuz bin euroya kadar çıkan bir kesinti demektir. Kalabalık ailelerde toplam rakam hızla büyür.
Ödemek zorunda mısınız
Her zaman değil. 2006 tarihli 2006-728 sayılı kanunun 36. maddesi açık bir şart getirir: mirasçı araştırması yapan kişi, önceden ve mirasçıların belirlenmesinde doğrudan ve meşru menfaati olan biri tarafından verilmiş bir vekâlet olmaksızın hiçbir ad altında ücret talep edemez. Uygulamada bu vekâleti genellikle noter verir.
Sözleşmeye itiraz için başlıca dayanaklar şunlardır:
- Sebep yokluğu: sözleşmenin dayanağı, size gerçekten bilmediğiniz bir şeyin açıklanmasıdır. Vefattan zaten haberdarsanız ve mirasçı olduğunuzu biliyorsanız ortada açıklanan bir sır yoktur.
- Vekâletin bulunmaması: araştırmacı noterden ya da meşru menfaat sahibi birinden vekâlet almadan çalıştıysa ücret talebi dayanaksız kalır.
- Ölçüsüzlük: yapılan işle istenen rakam arasında açık bir orantısızlık varsa indirim istenebilir.
- Mükerrerlik: araştırmacının yaptığı iş, noterin acte de notoriété için zaten yürüttüğü çalışmayla örtüşüyorsa bu da itiraz konusudur.
Pratik sonuç: imzalamadan önce mektubu bir avukata ya da notere gösterin. İmza attıktan sonra elinizdeki manevra alanı daralır.
Türkiye ayağı: dosyanın asıl tıkandığı yer
Fransız tarafı çoğu zaman hızlı ilerler. Dosyayı bekleten, Türkiye’deki belge ve mal varlığı kısmıdır.
Mirasçılık belgesi her zaman noterden alınamaz
Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi mirasçılık belgesini düzenler. Basit dosyalarda belge noterden alınır. Ancak bazı hallerde noter yetkili değildir ve sulh hukuk mahkemesine gitmek gerekir:
- Mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması. Fransız vatandaşlığına geçmiş bir kardeş ya da Fransız doğumlu bir yeğen bu kapsama girer.
- Vefatın yurt dışında gerçekleşmesi ve kaydın Türkiye’de tamamlanmamış olması.
- Nüfus kayıtlarında boşluk, çelişki veya tutarsızlık. Kırk yıl önce Fransa’ya giden ailelerde sık rastlanır: isim yazımı değişmiştir, doğum tarihi tutmaz, evlilik kaydı işlenmemiştir.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunması.
- Mirasçılık iddiasına itiraz edilmesi.
Aileler genellikle notere gider, “olmuyor” cevabını alır ve süreç orada asılı kalır. Oysa mahkeme yolu kapalı değildir, sadece daha uzundur ve hazırlık ister.
İki ülkenin reddi miras takvimi aynı işlemez
Türkiye’de mirasın reddi süresi üç aydır. Fransa’da ise yukarıda anlatılan dört aylık düzen işler ve zorlanmadığınız sürece on yıla kadar uzayabilir.
Türkiye’de borca batık bir tereke varsa, Fransa’daki süreye güvenip beklemek Türkiye’deki hakkı kaybettirir. İki takvimi ayrı ayrı takip etmek gerekir.
Tapu, banka ve ortaklık araştırması
Fransız noter, Türkiye’deki mal varlığını kendi başına araştıramaz. Ona sunulacak listeyi ailenin hazırlaması beklenir. Aile de çoğu zaman merhumun neyi olduğunu tam bilmez.
Bu noktada yapılan çalışma, tapu kayıtlarının taranması, banka ve katılım hesaplarının tespiti, şirket ortaklıklarının ve hisse kayıtlarının incelenmesi, araç ve taşınır varlıkların araştırılmasıdır. Sonuç, notere sunulabilir ve kaynağı belli bir rapor olarak hazırlanır.
Aynı çalışmanın tersi de olur. Fransa’da vefat eden birinin Türkiye’de kalmış mirasçıları aranır. Fransız noterin recherche d’héritiers dediği bu iş, saha tarafında bir recherche de personne çalışmasına dönüşür: adres tespiti, nüfus kaydı üzerinden akrabalık zincirinin kurulması ve kişiye fiilen ulaşılması.
Pratik sıra
Bir miras dosyası Fransa ile Türkiye arasında sıkışmışsa izlenecek sıra şudur:
- Vefat tarihini ve ölümün nerede gerçekleştiğini netleştirin. Bütün süreleri bu iki bilgi başlatır.
- Fransız noterinden dosyanın hangi aşamada olduğunu ve neyin eksik kaldığını yazılı olarak isteyin.
- Türkiye’deki nüfus kaydını çıkarın ve mirasçılık belgesinin noterden mi mahkemeden mi alınacağını belirleyin.
- Türkiye’deki mal varlığını tespit ettirin. Bu yapılmadan ne reddi miras kararı sağlıklı verilebilir ne de vergi beyanı doğru hazırlanabilir.
- Belgeleri apostilletip yeminli tercümesini yaptırın. Bu aşama tahmin edilenden uzun sürer.
Bir généalogiste successoral size ulaştıysa, bu sıranın başına bir madde daha eklenir: imzalamadan önce sözleşmeyi inceletin.
Biz ne yapıyoruz
Es Özel Dedektiflik, Avrupa ile Türkiye arasında yürüyen miras dosyalarında saha ve kayıt araştırması yapar. Fransa’da détective privé denen mesleğin miras dosyalarına bakan tarafındayız; généalogiste successoral değiliz. Berlin’de tescilli büromuz, Türkiye’de Muğla ve Antalya’da saha ekiplerimiz bulunur. Fransa’daki çalışmalarımızı ve Almanya’daki miras ve veraset dosyalarındaki yaklaşımımızı ayrı sayfalarda anlattık.
Aradaki fark ücretlendirmede belirginleşir: payınızdan yüzde almayız, ücret dosyanın kapsamına göre belirlenir. Hangi kayıtların taranacağını, tahmini süreyi ve maliyeti işe başlamadan önce yazılı olarak bildiririz. Nasıl çalıştığımızı buradan okuyabilirsiniz.
Paris, Strasbourg, Lyon, Mulhouse ve Marsilya başta olmak üzere Fransa genelinde dosya kabul ediyoruz. İlk görüşme ücretsizdir; araştırma ise ücrete tabidir.
Sık sorulan sorular
Fransız notere Türkiye’den gönderilecek belgeler için apostil şart mı
Türkiye ve Fransa, 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraftır. Resmî belgeler apostil şerhiyle geçerlilik kazanır, ayrıca konsolosluk onayı gerekmez. Apostilden sonra yeminli tercüme istenir.
Mirasçı araştırmacısının mektubunu imzalamazsam hakkımı kaybeder miyim
Hayır. Mirasçılık, sözleşme imzalanmasına bağlı bir hak değildir. İmza, yalnızca araştırmacının ücret talebine dayanak oluşturur. Vefattan ve mirasçı olduğunuzdan zaten haberdarsanız, imzalamadan önce hukuki görüş almanız yerinde olur.
Merhumun Türkiye’de nesi olduğunu bilmiyoruz, nereden başlanır
Tapu kaydı taramasıyla başlanır. Ardından banka ve katılım hesapları, şirket ortaklıkları ve araç kayıtları incelenir. Kimlik bilgileri ve nüfus kaydı elinizde olduğunda bu çalışma yapılabilir.
Fransa’da açılmış bir miras dosyası için Türkiye’de ayrıca dava açmak gerekir mi
Türkiye’deki taşınmazlar için mirasçılık belgesi Türkiye’de alınır. Bu belge noterden alınamıyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Fransa’daki dosya bu başvuruyu ortadan kaldırmaz.
Kaynaklar
Yazıdaki süreler ve yasal dayanaklar şu kaynaklardan doğrulanmıştır:
- Fransız Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, mirasın kabulü ve reddi: economie.gouv.fr
- Fransız Vergi İdaresi, déclaration de succession süreleri: impots.gouv.fr
- 23 Haziran 2006 tarihli 2006-728 sayılı kanun, madde 36 (mirasçı araştırmacısının vekâlet şartı): Légifrance
- Türk Medeni Kanunu madde 598 (mirasçılık belgesi) ve madde 606 (mirasın reddi süresi): mevzuat.gov.tr
- Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu madde 9 (beyanname süreleri): mevzuat.gov.tr
- Arama hacmi ve yıllık değişim verileri: Google Ads Anahtar Kelime Planlayıcı, Fransa, Eylül 2026
Yazar
Es Özel Dedektiflik GmbH, 2015’ten bu yana Avrupa ile Türkiye arasında yürüyen dosyalarda araştırma yapıyor. Berlin’de tescilli, DIN EN ISO 9001 belgeli (TÜV Hessen). Türkiye’de Muğla ve Antalya’da saha ekipleri bulunuyor. Bu yazı, Fransa’dan gelen miras dosyalarında en sık karşılaştığımız tıkanmalar üzerine hazırlandı.
Yayın tarihi: 14 Eylül 2026. İçerik, mevzuat değişikliklerinde güncellenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Dosyanızın kendine özgü koşulları için bir avukata ve Fransız noterinize danışın.
Son güncelleme: 15/09/2026
