Almanya’dan Türkiye’ye Miras Araştırması ve Mal Kaçırma Tespiti
İçindekiler
Almanya’ya göç eden ilk kuşak artık yaşlanıyor. Aradan elli yılı aşkın bir zaman geçti. Geçen sürede pek çok aile, Türkiye’deki akrabalarıyla bağını zayıflattı. Küçük bir sorun değil bu. Biri vefat ettiğinde, Almanya’daki mirasçılar bazen bundan hiç haberdar olmuyor. Haberdar olsalar bile, mirasın gerçekte ne kadar büyük olduğunu kestiremiyorlar.
Aşağıda, Almanya’da yaşarken Türkiye’de yürütülen miras araştırması süreçlerinde karşılaşılan sorunları anlatıyoruz. Veraset ilamından tereke tespitine, muris muvazaasından mirasın reddine kadar geniş bir yelpazeyi ele alacağız. Bir miras araştırmasının sahada nasıl yürüdüğünü de bölüm bölüm gösteriyoruz; kalemlerin tamamı hizmetler sayfamızda duruyor.
Almanya’da Yaşarken Türkiye’deki Mirastan Nasıl Haberdar Olunur?
Soru, göründüğünden çok daha sık geliyor. Almanya’ya göç eden kuşak, Türkiye’deki kardeşlerinden, kuzenlerinden zamanla koptu. Yıllar geçti, bazı aile üyeleri vefat etti. Oradaki mirasçılar ise bunu hiç öğrenmedi.
Kayıp veya İrtibatsız Akrabanın Vefatını Öğrenmek
Vefat bilgisi, nüfus sistemi üzerinden yurt dışındaki akrabalara otomatik olarak gitmiyor. Bilgiye ulaşmanın iki yolu var: ya düzenli bir aile iletişimi, ya da doğrudan bir araştırma. Mesafe ve yıllarca süren sessizlik, arada büyük bir bilgi boşluğu bırakıyor.
Bazı ailelerde tablo daha da karmaşık. Göç eden kuşaktan büyükbaba ya da büyükanne vefat etmiş, geride kalan torunlar birbirini hiç tanımıyor. Kimin nerede yaşadığı, kaç kardeş olduğu, hatta bazı akrabaların hayatta olup olmadığı bile net değil.
Bu tür vakalarda önce vukuatlı nüfus kayıt örneğini çıkarıyoruz. Belge, bir kişinin tüm aile bağlarını -anne, baba, kardeş, çocuk- tek sayfada listeliyor. Kayıtta bir boşluk varsa, o boşluğu farklı bir yöntemle dolduruyoruz: profesyonel mirasçı araştırmacılığı literatüründe buna genellikle “soy bağı doğrulama” deniyor. Uluslararası heir hunter firmalarının (mirasçı avcılığı yapan kuruluşların) yıllardır kullandığı bir teknik var: eski gazete ölüm ilanları. 1980 öncesi vefat eden kişilerin ilanlarında genellikle “kederli ailesi…” diye başlayan bir liste bulunur ve bu liste, o dönem sağ olan yakınları isim isim sayar. Biz de benzer bir mantıkla, yerel gazete arşivlerini ve muhtarlık kayıtlarını tarayarak aile şeceresindeki kopan halkaları tamamlamaya çalışıyoruz. Aynı işin Fransa’daki, Hollanda’daki ve İngiltere’deki karşılıklarını ayrı sayfalarda ele aldık; mirasçı bir başka ülkede yaşıyorsa süreç oradan yürüyor.
Veraset İlamı ve Mirasçılık Belgesi Süreci
Diyelim ki bir miras araştırması sonucunda hak sahibi olduğunuzu öğrendiniz. Şimdi bunu resmi olarak kanıtlamak lazım. Belgenin Türkiye’deki adı veraset ilamı. Aynı işi gören Alman belgesinin adı ise Erbschein.
Almanya’dan Alınan Erbschein Türkiye’de Neden Geçersiz?
Çoğu kişi burada şaşırıyor. Almanya’da çıkardığınız Erbschein, Türkiye’deki mal varlığı için doğrudan işe yaramıyor. Sebep şu: bu belge kesinleşmiş bir mahkeme kararı değil, idari nitelikte bir belge sayılıyor. Tanıma ve tenfiz yoluyla da Türkiye’de geçerlilik kazanmıyor. Türkiye’deki mal varlığı üzerinde bir işlem yapacaksanız, Türk Sulh Hukuk Mahkemesi’nden veya bazı hallerde noterlikten ayrı bir veraset ilamı almanız şart.
Ters yönde de benzer bir durum var. Miras bırakan Türk vatandaşıysa ve Almanya’da yalnızca taşınır mal (banka hesabı, araç) bıraktıysa, Türkiye’den alınan veraset ilamı Almanya’da kabul görüyor. Ama Almanya’da gayrimenkul söz konusuysa, oradaki Nachlassgericht’ten ayrıca Erbschein çıkarmak kaçınılmaz oluyor.
Türk Sulh Hukuk Mahkemesinden Belge Nasıl Alınır?
Tek bir mirasçının başvurusu yetiyor. Fakat mirasçılardan biri Türk vatandaşı değilse, noterlik bu belgeyi düzenleyemiyor. O hâlde dosya Sulh Hukuk Mahkemesi’ne taşınıyor; yabancı mirasçının nüfus ve ikametgah belgeleri de dosyaya ekleniyor.
Vasiyetname ve Saklı Pay: Süreç Nasıl Değişir?
İki ülkede birden mal varlığı olanlar çoğu zaman vasiyetname düzenliyor. Alman hukuku eşlerin ortak vasiyetname yazmasına izin veriyor, Türk hukukunda böyle bir uygulama yok. Üstelik Türk hukukunda saklı pay kavramı oldukça güçlü. Vasiyetnamede ne yazarsa yazsın, çocuklarının ve eşinin belirli bir payını tamamen devre dışı bırakamıyor. Almanya’da hazırlanmış bir vasiyetname, Türkiye’deki saklı pay kurallarıyla çeliştiğinde, mirasçılar arasında ayrı bir anlaşmazlık konusu doğabiliyor.
Terekenin Gerçek Boyutu Bilinmiyorsa Ne Olur?
Veraset ilamı yalnızca kimlerin mirasçı olduğunu gösteriyor. Terekenin gerçekte neyi içerdiğiyle ilgili hiçbir şey söylemiyor. İki kavram birbirinden bağımsız ve çoğu kişi bu farkı ancak süreç ilerledikçe kavrıyor.
Tereke Tespiti Davası Nedir?
Murisin banka hesapları, tapuları, araçları ve borçları net değilse, ayrı bir dava gerekebiliyor: tereke tespiti davası. Dava, özellikle yurt dışında yaşayan ve Türkiye’deki mal varlığı hakkında sınırlı bilgisi olan mirasçılar için bir çıkış yolu sunuyor. Çünkü onlar, diğer mirasçıların elindeki bilgiye çoğu zaman ulaşamıyor.
Bilinmeyen Banka Hesapları ve Taşınmazlar Nasıl Bulunur?
Burada iş, hukuki sürecin bir adım ötesine geçiyor. Kayıtlardaki hareketler, araç devirleri ve banka hesap akışları bir miras araştırmasıyla görülmeden gerçek tereke gün yüzüne çıkmıyor. Yurt dışından bu işi tek başına yürütmek neredeyse mümkün değil.
İşte burada pek bilinmeyen bir teknik detay devreye giriyor: Tapu kayıtları artık merkezi bir sistemden (TAKBİS) sorgulanabiliyor. Yani bir kişinin sadece son yaşadığı ile değil, hayatı boyunca bulunduğu her ile bakmak gerekiyor. Emeklilik sonrası ikinci bir şehirde sessizce mülk edinen pek çok kişi var; aile bunu hiç bilmiyor. Bulunan taşınmazların devir tarihlerini incelediğimizde, miras bırakanın vefatına yakın bir tarihte yapılmış bir devir, bizim için üzerinde durulması gereken bir işaret hâline geliyor. Saha tarafını İstanbul, Bursa, İzmir, Muğla, Antalya ve Ankara ekiplerimiz yürütüyor. Terekede borç çıkarsa konu alacak ve borçlu tespiti tarafına geçiyor.
Az bilinen bir başka yöntem daha var: SGK hizmet dökümü ve e-Devlet üzerinden alınan yerleşim yeri belgesi, bir kişinin hâlâ çalışıp çalışmadığını, hangi şehirde ikamet ettiğini gösteriyor. Kayıp bir mirasçının gerçekten hayatta olup olmadığını, hatta hâlâ aktif olarak çalışıp çalışmadığını bu yolla teyit etmek mümkün.
Muris Muvazaası: Mirastan Mahrum Bırakma Yöntemi
Bu, Türkiye’de en sık karşılaşılan miras uyuşmazlıklarından biri. Süreci yakından takip edemeyen mirasçılar bu durumdan mağdur olma ihtimali en yüksek grup arasında yer alıyor.
“Satış” Gösterilen Bedelsiz Devirler
Muris, ölmeden önce mal varlığını bir mirasçıya devrediyor. Kağıt üzerinde bu bir satış gibi duruyor. Gerçekte ise para hiç el değiştirmiyor. Amaç, diğer mirasçıları paydan mahrum bırakmak. Buna muris muvazaası deniyor ve Türk hukuku bu durumu tanıyor; tapu iptali ve tescil davasıyla işlem geri alınabiliyor.
Pratikte bu yöntemin belirli bir örüntüsü var. Aile içinde erkek evlada yapılan devirlerde bu tür anlaşmazlıklara daha sık rastlanıyor; kız çocukları, süreci fiilen takip edemediği veya bilgiye geç ulaştığı için haklarını aramakta gecikebiliyor. Uzakta yaşayan bir kız kardeş, böyle bir devri yıllar sonra, tamamen tesadüfen öğrenebiliyor.
Yurt Dışındaki Mirasçılar Neden Daha Çok Risk Altında?
Ülkede yaşayan bir mirasçı, ailedeki mal varlığı hareketlerini az çok gözlemleyebiliyor. Kim, ne zaman, neyi devraldı; bunu takip edebiliyor. Yurt dışındaki bir mirasçı için ise neredeyse imkânsız. Devir gerçekleştiğinde haberi bile olmuyor. Paylaşım gündeme geldiğinde, malın çoktan el değiştirdiği ortaya çıkıyor. Ortaya çıkan bilgi asimetrisi, yurt dışındaki mirasçıları yapısal olarak dezavantajlı bir konuma itiyor.
Tapu İptali ve Tescil Davasında Delilin Rolü
Davanın kazanılması somut delile bağlı. Devrin tarihi önem taşıyor. Bedeli önem taşıyor. Alıcı ile satıcı arasındaki yakınlık da aynı şekilde önem taşıyor. Senette yazan bedel gerçek piyasa değerinin çok altındaysa, bu güçlü bir işaret sayılıyor.
Karşılaştırma şöyle yapılıyor: tapuda beyan edilen satış bedeli, o bölgedeki emlak rayiç değerleriyle ve aynı dönemde satılan benzer taşınmazların fiyatlarıyla kıyaslanıyor. Aradaki fark büyükse, tek başına yeterli olmasa da güçlü bir başlangıç noktası oluşturuyor. Ardından, tapuda yazan bedelin alıcının hesabından çıkıp satıcının hesabına gerçekten girip girmediği araştırılıyor. Ortada böyle bir para hareketi yoksa, “satış” iddiası ciddi biçimde zayıflıyor. Bulgunun mahkemeye hangi biçimde sunulduğunu delil toplama sayfasında, hangi yöntemin nerede durduğunu etik ve yasal sınırlar başlığında yazdık. Çekişmeli bazı dosyalarda taraflar arasındaki soy bağı bile tartışmalı hâle geliyor; böyle uç durumlarda mahkemeler DNA testine başvurulmasına karar verebiliyor.
İki Ülke Arasında Mirasçılık Hukuku Nasıl İşliyor?
Almanya ile Türkiye arasında imzalanmış eski bir anlaşma var. Anlaşma, hangi malın hangi ülke hukukuna göre paylaşılacağını belirliyor.
Taşınmazlar mı, Taşınırlar mı — Hangi Hukuk Uygulanır?
Kural kısa ama sonuçları geniş. Taşınmazlar (ev, arsa) her zaman bulunduğu ülkenin hukukuna göre paylaşılıyor. Taşınırlar (para, araç, hisse) ise miras bırakanın vatandaşı olduğu ülkenin hukukuna göre paylaşılıyor. Almanya’daki bir taşınmaz Alman hukukuna, Türkiye’deki bir taşınmaz Türk hukukuna tabi oluyor böylece. Ayrım, iki ülkede de mal varlığı olan aileler için işi karmaşıklaştırıyor.
1929 Konsolosluk Anlaşması ve Veraset Maddeleri
Kuralların dayanağı 28 Mayıs 1929 tarihli Türkiye-Almanya Konsolosluk Anlaşması. Miras hükümleri anlaşmanın 14, 17 ve 20. maddeleri ile buna bağlı “Terekelere İlişkin Ek” bölümünde düzenleniyor. Aradan neredeyse bir asır geçmiş olmasına rağmen metin hâlâ yürürlükte; hangi belgenin hangi ülkeden alınacağı ve hangi makamın yetkili olduğu buradan çıkıyor.
Mirasın Reddi Sürecinde Zamanla Yarışmak
Tereke sadece mal varlığı demek değil; borç da mirasçıya geçiyor. Murisin borcu mal varlığından fazlaysa, mirası reddetmek akla yatkın bir seçenek hâline geliyor.
Süre Kaçırılırsa Ne Olur?
Burada iki ayrı takvim işliyor ve karıştırıldığında pahalıya mal oluyor.
Sürenin Türk hukukundaki karşılığı üç ay. Türk Medeni Kanunu’na göre yasal mirasçılar için bu süre, mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten başlıyor.
Alman hukukunda süre altı hafta (BGB §1944). Ancak çoğu okurumuzu ilgilendiren istisna tam burada: miras bırakanın son yerleşim yeri yurt dışındaysa ya da mirasçı sürenin başladığı anda yurt dışındaysa, süre altı aya çıkıyor. Türkiye’de vefat etmiş bir yakının mirası söz konusuysa, Almanya’daki mirasçı için geçerli olan genellikle altı haftalık değil altı aylık süre oluyor. Farkı bilmemek, gereksiz bir telaşa ya da tam tersine yanlış bir rahatlığa yol açabiliyor.
Hangi sürenin işlediği, terekenin hangi ülke hukukuna tabi olduğuna göre belirleniyor; bunu da bir avukatla netleştirmek gerekiyor. Süre kaçarsa miras kabul edilmiş sayılıyor ve borçlar da devralınıyor. Bir miras araştırmasıyla terekenin gerçek büyüklüğünü ve borç durumunu erken öğrenmek iki açıdan önemli: hakkı alabilmek ve bilmeden riske girmemek.
Miras Araştırması Sürecinde Ne Yapıyoruz?
Türkiye’deki merkez ekibimiz ile Almanya’daki saha ekibimiz aynı dosya üzerinde koordineli çalışıyor. Gelen miras araştırması taleplerinde iki ayrı ihtiyaca cevap veriyoruz: mirasçıların kim olduğunun ve nerede bulunduklarının saptanması, bir de gizlenmiş mal varlığının açığa çıkarılması.
Müvekkillerimizden biri yıllardır Almanya’daydı. Memlekette kalan babasının vefatını aradan uzun zaman geçtikten sonra duydu; aile bağı neredeyse tümüyle kopmuştu. Nüfus kayıt sorgulaması ve adres araştırmasıyla diğer mirasçıların kim olduğunu ve nerede yaşadıklarını belirledik. Elde edilen bilgi, müvekkilimizin veraset sürecini başlatmasına imkân tanıdı.
Başka bir vakada, Almanya’da yaşayan bir müvekkilimiz kardeşinin, babalarından kalan bir daireyi düşük bedelle üzerine geçirdiğinden şüpheleniyordu. Kayıtları ve bedel hareketlerini inceledik. Kayıtlı satış bedelinin gerçek değerin çok altında kaldığını, üstelik bu bedelin hiçbir zaman banka hesabına yansımadığını ortaya koyduk. Bulgu, müvekkilimizin açtığı tapu iptali davasında sağlam bir dayanak oldu.
Bir diğer örnekte, üç kız kardeş Almanya’nın farklı şehirlerinde yaşıyordu. Babalarının Türkiye’de birden fazla ilde taşınmazı olduğunu biliyorlardı ama tam listeyi çıkaramıyorlardı; erkek kardeşleri bu konuda bilgi paylaşmaktan kaçınıyordu. Farklı illerdeki tapu kayıtlarını tarayarak eksiksiz bir mal varlığı dökümü hazırladık. Çıkarılan döküm, üç kız kardeşin açtığı tereke tespiti davasının temelini oluşturdu.
Çalışma yöntemimizi nasıl çalışıyoruz, hangi kalemin neye karşılık geldiğini ücret sayfamızda açık açık yazdık. Belgelerimiz sertifikalarımız sayfasında, ekibin geçmişi hakkımızda sayfasında. Dosyanızı konuşmak için bize ulaşabilirsiniz; ilk görüşmeden ücret almıyoruz.
Bu Sayfadaki Hukuki Bilgilerin Kaynakları
Madde numaralarını ve süreleri kendiniz de karşılaştırabilesiniz diye dayandığımız metinleri buraya bıraktık:
- Türk Medeni Kanunu — saklı pay, mirasın reddi ve mirasçılık belgesine ilişkin hükümler
- BGB §1944 — mirasın reddi süresi; altı hafta ve yurt dışı hâlinde altı aya çıkan istisna
- BGB §2353 — Erbschein’in düzenlenmesi ve Nachlassgericht’in yetkisi
- 28 Mayıs 1929 tarihli Türkiye-Almanya Konsolosluk Anlaşması — m.14, 17 ve 20 ile “Terekelere İlişkin Ek”; taşınmazlarda bulunduğu ülke, taşınırlarda vatandaşlık hukuku kuralı
- 5718 sayılı MÖHUK — yabancı kararların tanınması ve tenfizi
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Dosyanızın hangi ülke hukukuna tabi olduğunu ve hangi sürenin işlediğini bir avukatla netleştirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Almanya’dan Erbschein aldım, bu belge Türkiye’de geçerli mi?
Hayır. Erbschein kesinleşmiş bir mahkeme kararı sayılmadığı için Türkiye’de doğrudan kullanılamıyor. Oradaki mal varlığı için ayrıca Türk mahkemesinden veraset ilamı almanız gerekiyor.
Türkiye’deki akrabamın vefat ettiğini nasıl öğrenebilirim?
Nüfus kayıt sorgulaması ve adres araştırması yoluyla bu bilgiye ulaşılabiliyor. Bağlantı tamamen koptuysa, profesyonel bir miras araştırması süreci hızlandırabiliyor.
Kardeşimin mirası satış gösterip kaçırdığını düşünüyorum, ne yapabilirim?
Devrin tarihi, bedeli ve ödeme kaydının olup olmadığı araştırılıyor. Bulgular, muris muvazaası iddiasıyla açılacak tapu iptali davasında delil olarak kullanılıyor.
Mirası reddetmek için ne kadar sürem var?
Türk hukukunda üç ay. Alman hukukunda temel süre altı hafta, ama miras bırakanın son yerleşim yeri yurt dışındaysa ya da siz sürenin başladığı anda yurt dışındaysanız altı aya çıkıyor (BGB §1944). Türkiye’de vefat etmiş bir yakının mirasında Almanya’daki mirasçı için genellikle altı aylık süre işliyor. Hangi hukukun uygulanacağını bir avukatla netleştirin; süre kaçarsa borçlardan da sorumlu olursunuz.
Almanya’da yaşarken Türkiye’de miras davası açabilir miyim?
Evet. Dava takibi için Türkiye’de bulunmanız şart değil. Vekaletname yoluyla süreç yürütülebiliyor.
Mirasçı olduğumu ama Türkiye’deki mal varlığını tam bilmediğimi düşünüyorum, ne yapmalıyım?
O aşamada tereke tespiti davası açılabiliyor. Davadan önce tapu ve banka kayıtlarının araştırılması, davanın kapsamını netleştiriyor.
Almanya’da yazdığım vasiyetname Türkiye’deki mal varlığım için geçerli mi?
Kısmen. Saklı pay kuralı, vasiyetnamenin sınırlarını çiziyor. Orada yazılmış bir vasiyetname, Türkiye’deki saklı pay haklarını tamamen ortadan kaldıramıyor. İki ülkede de mal varlığı olan kişilerin, vasiyetnamelerini her iki hukuku da gözeterek hazırlaması öneriliyor.
Boşandığım eşim Türkiye’de hâlâ mirasçı sayılır mı?
Almanya’da boşandıysanız ama Türkiye’de tanıma-tenfiz işlemi yapılmadıysa, evet. Nüfus kaydında hâlâ evli göründüğünüz için, eski eşiniz vefatınız hâlinde miras hakkı iddia edebilir. Konuyu, sınır ötesi boşanma süreçlerini ele aldığımız yazımızda detaylı anlattık.
Son güncelleme: 22/09/2026
