İngiltere’de Özel Dedektif Hizmeti

Yasal Sınır Nerede Çiziliyor?

Meslek ruhsata bağlı olmasa da yapılan iş denetimsiz değil. Sınırı üç düzenleme çiziyor.

UK GDPR ve Data Protection Act 2018. Yasanın 170. maddesi, veri sorumlusunun rızası olmadan kişisel veriyi bilerek ya da pervasızca elde etmeyi, ifşa etmeyi, başkasına elde ettirmeyi ve elde edildikten sonra elde tutmayı suç sayıyor. Uygulamada bunun en bilinen hâli blagging diye anılıyor: bankayı, hastaneyi ya da belediyeyi arayıp kendini müşteri gibi tanıtarak bilgi almak. Maddenin tanıdığı savunmalar dar; suçun önlenmesi, bir kanun ya da mahkeme kararının gerektirmesi ve kamu yararı gibi sınırlı hâllerle çevrili.

Protection from Harassment Act 1997. Gözlem, bir kişiye yönelik yinelenen davranış örüntüsüne dönüştüğünde tacize dönüşüyor ve ayrı bir suç doğuyor. Yasanın aradığı “course of conduct”, en az iki ayrı olay demek. Bu yüzden bir hedefe aralıksız yapışan takip, hem hukuken hem pratikte yanlış.

Mülkiyet ve özel alan. Kamuya açık yerde gözlem serbest; bahçe kapısından içerisi, apartman girişi, otel koridoru değil. Araca izinsiz takip cihazı yerleştirmek de bu sınırın dışında.

Geri çevirdiğimiz talep türlerini etik ve yasal durumlar sayfasında tek tek saydık; hangi donanımın nerede durduğunu teknik takip yazımız anlatıyor.

İngiliz Mahkemesi Usulsüz Delili Ne Yapıyor?

Buradaki fark, Türkiye’den gelen müvekkillerimizin en çok şaşırdığı konu.

İngiliz hukuk yargılamasında delil, hukuka aykırı yolla elde edildiği için otomatik olarak dışlanmıyor. Civil Procedure Rules 32.1, mahkemeye delili dışlama yetkisi veriyor; ancak bu yetki istisnai hâllerde kullanılıyor.

Konunun ölçütünü belirleyen karar Jones v University of Warwick [2003] EWCA Civ 151. Sigorta şirketinin görevlendirdiği araştırmacı, kendisini piyasa araştırmacısı gibi tanıtarak davacının evine iki kez girmiş ve içeride gizli kayıt almıştı. Temyiz Mahkemesi kaydı dosyadan çıkarmadı; adaletin gereği olarak hâkimin görmesi gerektiğine hükmetti. Ama yöntemi onaylamadığını yargılama giderleri üzerinden gösterdi.

Sonuç ikili: delil ayakta kalıyor, bedeli ise onu getiren tarafa çıkıyor. Bu, usulsüz çalışmanın maliyetsiz olduğu anlamına gelmiyor; yalnızca faturanın farklı bir kalemden kesildiği anlamına geliyor.

Türkiye tarafında tablo bambaşka. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 189. maddesinin ikinci fıkrasında konuyu kesin bir dille bağlamış durumda: hukuka aykırılıkla sakatlanmış bir materyal, ispat faaliyetinde kullanılamıyor. Hâkime bırakılmış bir tartma yetkisi yok; kapı baştan kapalı. Dosyanızın ucu Türkiye’ye çıkıyorsa, İngiltere’de “nasılsa kabul edilir” diye toplanmış bir materyal işe yaramaz hâle geliyor. Biz bu yüzden iki tarafta da aynı standartla çalışıyoruz. Hangi materyalin hangi mahkemede ne ifade ettiğini delil toplama sayfasında ayrıntılandırdık.

Boşanmada Aldatma Kanıtı Artık Neye Yarıyor?

6 Nisan 2022’den beri İngiltere ve Galler’de kusura dayalı boşanma yok. Divorce, Dissolution and Separation Act 2020 ile beş sebep kaldırıldı; geriye tek bir ölçüt kaldı: evliliğin onarılamayacak biçimde sona ermesi. Karşı taraf buna itiraz da edemiyor. Süreç, başvurudan itibaren 20 haftalık bekleme, ardından koşullu karardan 6 hafta 1 gün sonra kesin karar biçiminde işliyor.

Boşanma kararının kendisi için artık kanıt toplamanız gerekmiyor. Buna rağmen araştırma talebi azalmadı; sebebi üç ayrı yerde toplanıyor.

• Mal rejimi tarafı. Matrimonial Causes Act 1973’ün 25(2)(g) maddesi, kusuru ancak “dikkate almamanın hakkaniyete aykırı olacağı” hâllerde hesaba katıyor. İngiliz içtihadı bu eşiği çok yükseğe koymuş durumda; sadakatsizlik tek başına bu eşiği neredeyse hiç geçmiyor. Buna karşılık mal varlığını gizlemek geçiyor, çünkü orada konu ahlak değil, yargılamaya karşı işlenen bir kusur.
• Türkiye ayağı. Taraflar Türkiye’de de evliyse veya orada taşınmazı varsa dosya Türk Medeni Kanunu’nun kusur rejimine giriyor. Türk hâkimi kusuru; maddi ve manevi tazminatta, yoksulluk nafakasının belirlenmesinde, kimi dosyalarda da çocuğa ilişkin düzenlemede tartıyor. Avrupa’dan Türkiye’ye taşınan aile hukuku dosyaları yazımız bu mekanizmayı örnekler üzerinden gösteriyor.
• Çocuklar. Çocuğun hangi ortamda, kimlerle vakit geçirdiği belgelenebiliyorsa mahkeme bunu değerlendiriyor. Boşanma ve velayet dosyalarında dedektif desteği sayfasında kapsamı yazdık.

Eşinizin Belgelerini Kendiniz Kopyalamayın

Bu uyarıyı ayrı bir başlık altına almamızın sebebi, dosyaları fiilen batıran hatanın çoğu zaman bu olması.

Bir dönem İngiltere’de “Hildebrand kuralları” diye anılan bir uygulama vardı: eşinizin mali belgelerini kopyalayıp avukatınıza verebiliyordunuz. Imerman v Tchenguiz [2010] EWCA Civ 908 kararıyla bu yol kapandı. Temyiz Mahkemesi, eşin mali belgelerinin gizlilik korumasından yararlandığına ve izinsiz kopyalamanın bu korumayı ihlal ettiğine hükmetti.

Pratik sonuçları ağır: belgelerin iadesi ve imhası istenebiliyor, içerdikleri bilgi kullanılamıyor, belgeyi teslim alan avukat dosyadan çekilmek zorunda kalabiliyor. Karşı tarafın mal kaçırdığından şüpheleniyorsanız doğru yol, kendi başınıza belge toplamak değil, mahkemeden koruma ya da arama kararı istemek. İngiliz usulünde tarafların zaten tam ve dürüst beyan yükümlülüğü var; bu yükümlülüğün ihlali başlı başına bir kusur sebebi.

Bizim yaptığımız iş tam da bu sınırın içinde kalıyor: kamuya açık kayıtlar, ticaret sicili, tapu kaydı, saha gözlemi. Elinize geçen şey avukatınızın dosyaya koyabileceği bir belge oluyor, sonradan aleyhinize dönecek bir materyal değil.

Kayıp Mirasçı ve Soy Bağı Araştırması

Probate sürecinde iki ayrı ihtiyaç doğuyor. Birincisi, vasiyette adı geçen ama kendisine ulaşılamayan kişiye erişmek. İkincisi, ortada vasiyet yoksa yasal mirasçı zincirini baştan kurmak. İngilizce kaynaklarda ilki missing beneficiary, ikincisi heir tracing başlığı altında geçiyor.

Süreci yürüten executor için risk açık: tereke paylaştırıldıktan sonra ortaya çıkan bir isim, geri dönüşü zor bir soruna dönüşüyor. Hiç mirasçı bulunamazsa tereke bona vacantia olarak Hazine’ye geçiyor ve sahipsiz terekeler listesinde yayımlanıyor; o listeden sonradan hak iddia etmek mümkün ama uzun bir iş.

Biz isim, doğum bilgisi, eski adresler ve evlilik bağlarını birlikte inceliyoruz. İngiltere’deki Türk ailelerde soyadı değişikliği ya da Türkiye’ye dönüş sık görülüyor; bu da eski kayıtla güncel iletişim bilgisi arasında boşluk bırakıyor. Boşluğu kapatmak başvurunun sonucunu değiştirmiyor, yalnızca iletişimi netleştiriyor.

Bir nokta daha: İngiltere’de alınan Grant of Probate, Türkiye’deki taşınmazlar bakımından doğrudan hüküm doğurmuyor. Önce FCDO üzerinden apostil alınıyor, ardından Türk mahkemesinden veraset ilamı çıkarılıyor. Her iki tarafı da Londra ekibimiz koordine ediyor. Aynı işin Fransa’daki karşılığını Fransa’da miras ve mirasçı araştırması, Almanya’dakini Almanya’da miras ve veraset süreçleri yazımızda bulabilirsiniz.

Hangi Dosyalarla Geliyorsunuz?

• Sadakat şüphesi. Gözlem kamuya açık alanda yürüyor, her kaydın saati ve yeri rapora giriyor. Kapsam eş takibi sayfasında. Kendi gözleminizi toparlamak isterseniz üç ayrı yazımız var: aldatma belirtileri, kadın tarafına bakan aldatan kadını nasıl anlarım ve erkek tarafına bakan aldatan erkekte görülenler. Araştırma başlatmadan önce hangi hataların yapılmaması gerektiğini eşim beni aldatıyor sayfasına yazdık.
• Adres ve kimlik doğrulama. Tebligat yapılamayan davalı, icra takibinde kaybolan borçlu. Sınır ötesi tarafı alacak ve borçlu tespiti yazımızda.
• Kayıp yakın araştırması. Yıllardır görüşülmeyen kardeş, haber vermeden ayrılan bir genç. Yöntemi kayıp kişi bulma sayfasında anlattık.
• Ticari istihbarat. Ortaklık öncesi doğrulama, ödenmemiş fatura, şirketin sicildeki adresi ile fiilen çalıştığı yerin uyuşmaması.
• Kripto ve yatırım dolandırıcılığı. Zincir üzerindeki hareket izlenebilir bir veri; ilk saatler belirleyici. Kripto dolandırıcılığı sayfasına bakın.
• Nikâh ve ortaklık öncesi araştırma. Anlatılan geçmişin kayıtlarla örtüşüp örtüşmediği. Evlilik öncesi araştırma ve Scheinehe şüphesi yazılarımız konuyu ayrı ayrı ele alıyor.
• Kaza ve hasar dosyaları. Olay yeri inceleme ekibimiz ölçekli kroki ve teknik değerlendirme hazırlıyor.
• Koruma ve refakat. VIP koruma hizmetimiz İngiltere genelinde veriliyor.

Kalemlerin tamamı hizmetler sayfasında.

Hangi Bölgelerde Sahadayız?

Ülkenin tamamında çalışıyoruz. Aşağıdaki tablo, en çok dosya aldığımız bölgeleri ve ekibi oraya gönderirken neye dikkat ettiğimizi gösteriyor.

Listede görünmeyen bir yerleşimdeyseniz de çalışabiliriz; adresi iletmeniz yeterli. Başkent dosyalarını Londra ekibimiz yürütüyor. Avrupa’nın kalanındaki ağımızı hizmet bölgelerimiz sayfasında toplu hâlde görebilirsiniz; ülke sayfalarımız Hollanda, Fransa, İsviçre, Avusturya, İtalya ve İsveç için ayrı ayrı duruyor. Kıta dışında Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri, Rusya ve Japonya ekiplerimiz var. İngiltere dosyalarının Almanya’ya uzanan kısmını Almanya ekibimiz üstleniyor.

İngiltere’de Ücretler Nasıl Oluşuyor?

Piyasada saatlik çalışma yaklaşık 50–150 £ aralığında; tam günlük saha gözlemi araç, donanım ve raporlama dahil operatif başına 500–1.200 £ bandında seyrediyor. Tek amaçlı bir adres tespiti ise izin ne kadar soğuduğuna göre 150–500 £ arasında fiyatlanıyor. Bu rakamlar piyasa aralığıdır, bizim tarifemiz değil; teklif dosyaya göre çıkıyor.

Tutarı belirleyen asıl değişkenler şunlar:

• Sahada kaç gün çalışılacağı ve kaç operatifin görevlendirileceği.
• Hedefin araç mı toplu taşıma mı kullandığı; ikincisinde ekip büyüyor.
• Bölgeler arası mesafe ve konaklama gereği.
• Raporun bilgi amaçlı mı, mahkemeye sunulacak ekli ve tarihli bir dosya mı olacağı.
• Belgenin Türkiye’de kullanılacaksa tercüme ve apostil aşaması.

Fiyatın neye göre değiştiğini ülke ülke karşılaştırdığımız sayfa burada: özel dedektif ücretleri. Kesin rakam içinse dosyayı dinlememiz gerekiyor.

Piyasanın en düşük rakamını veren teklife temkinli yaklaşın. O fiyat genellikle işin başka bir büroya devredileceği anlamına geliyor ve fark, teslim edilen raporun ilk sayfasında kendini belli ediyor — geri dönmek için ise çoğu zaman geç kalınmış oluyor.

İngiltere Dosyaları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İngiltere’de özel dedektif tutmak yasal mı?

Engel yok. Mesleğe giriş ruhsata bağlanmadığı için hizmet almak da serbest. Denetlenen şey unvan değil, yapılan iş: veri koruma kuralları, taciz mevzuatı ve mülkiyet sınırı herkesi bağlıyor.

Dedektiflerin SIA lisansı olması gerekmiyor mu?

Araştırma tarafı için gerekmiyor. 2001 tarihli yasa bu yetkiyi tanımış olsa da ilgili hüküm hiç işletilmedi; bugün lisans zorunluluğu kapı görevlisi, güvenlik görevlisi ve yakın koruma personeli için geçerli. Anlaşacağınız büro size koruma ya da refakat de verecekse, lisansı o alan için sormanız doğru olur.

Hukuka aykırı yolla toplanan delil İngiliz mahkemesinde kabul edilir mi?

Çoğu zaman kabul ediliyor. Mahkemenin dosyadan çıkarma yetkisi var ama bu yetki nadiren kullanılıyor; onaylanmayan yöntemin karşılığı genellikle masraf yükü oluyor. Türk yargılamasında ise aynı materyal baştan devre dışı kalıyor.

Eşimin banka evraklarını kopyalasam işe yarar mı?

Hayır; üstelik elinizi zayıflatır. Imerman kararından bu yana eşin mali evrakını izinsiz çoğaltmak gizliliğe müdahale sayılıyor. Böyle bir materyal dosyaya girdiğinde geri verilmesi ve yok edilmesi gündeme geliyor, içindeki bilgiden yararlanamıyorsunuz, hatta avukatınız vekillikten çekilmek durumunda kalabiliyor. Karşı tarafın varlık gizlediğini düşünüyorsanız izlenecek yol, mahkemeden tedbir istemek.

Aldatma kanıtı boşanma kararını değiştirir mi?

İngiltere ve Galler’de değiştirmiyor; 2022’den beri kusura dayalı boşanma yok. Kanıtın karşılık bulduğu yerler mal rejimi tarafında gizlenen varlıklar, çocuğun bulunduğu ortamın değerlendirilmesi ve Türkiye’de açılacak davanın kusur rejimi.

Araştırdığınız kişi durumu öğrenir mi?

Hedefin fark etmemesi üzerine kurulu çalışıyoruz; ekip ve araç rotasyonunun sebebi de bu. Yine de veri koruma mevzuatı bazı hâllerde ilgili kişiye sonradan bildirim yapılmasını gerektirebiliyor. Böyle bir ihtimal doğarsa bunu size ilk görüşmede söylüyoruz.

Raporu Türkiye’deki avukatım kullanabilir mi?

Evet. Raporlarımız kronolojik ilerliyor: her bulgunun günü, saati, alındığı yer ve arkasındaki yöntem tek tek kayıtlı, ham görsel ekli. Belge Türk makamlarına sunulacaksa yeminli tercüme ve apostil sırasını da biz takip ediyoruz; İngiltere ayağında apostil FCDO üzerinden çıkıyor.

Yukarıda cevaplanmayan bir sorunuz varsa soru-cevap arşivimiz içinde arayabilirsiniz. Mesleğe girmeyi düşünenler için özel dedektif olmanın yolları yazımız, ekibimize katılmak isteyenler için başvuru sayfamız var.

Yukarıdaki Bilgiler Hangi Metinlere Dayanıyor?

Sayfadaki mevzuat ve içtihat atıflarını okurken bizden teyit beklemek zorunda kalmayın diye, dayandığımız metinleri aşağıya bıraktık:

• Private Security Industry Act 2001, m. 3 — lisanslamaya tabi faaliyetler; özel araştırmacılık bakımından bu bölüm yürürlüğe konmadı
• Data Protection Act 2018, m. 170 — kişisel veriyi hukuka aykırı elde etme, ifşa etme ve elde tutma suçu
• Protection from Harassment Act 1997 — taciz oluşturan davranış örüntüsü
• Divorce, Dissolution and Separation Act 2020 — 6 Nisan 2022’de yürürlüğe giren kusursuz boşanma düzeni
• Matrimonial Causes Act 1973, m. 25 — mali sonuçlarda gözetilen ölçütler ve kusurun sınırlı rolü
• Jones v University of Warwick [2003] EWCA Civ 151 — gizli kayıtla elde edilen görüntünün kabulü ve yargılama gideri yaptırımı
• Imerman v Tchenguiz [2010] EWCA Civ 908 — eşin mali belgelerinin izinsiz kopyalanması ve Hildebrand uygulamasının sona ermesi
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100), m. 189 f. 2 — ispat faaliyetinde kullanılamayacak delil

İngiltere’deki Dosyanız İçin İlk Adım

Tek bir konuşma aylardır süren belirsizliği ortadan kaldırmaz; buna karşılık hangi sorunun cevaplanabileceğini, hangisinin cevapsız kalacağını ortaya koyar. Dosyayı anlatın, karşılığında üç şey söyleyelim: konunun araştırmaya elverip elvermediği, tahmini takvim ve maliyet bandı. Elvermiyorsa bunu duymak da hizmetin parçası.

İletişim sayfamızdan bize yazabilir, ekibimizin geçmişini hakkımızda sayfasında okuyabilirsiniz. Daha önce çalıştığımız kişilerin anlattıkları özel dedektif tutanlar sayfasında, basında çıkan söyleşiler röportajlar sayfasında duruyor. Hangi kurallarla çalıştığımızı şartlar ve koşullar, topladığımız veriye ne olduğunu ise gizlilik politikası sayfasında bulabilirsiniz.